דער עונש פון א משב''ק מחוצף

ר' יונה האלפערט ז''ל איז נפטר געווארן,
ווי קומט מען זאל לייגן אזא איד ווי ר' יונה?
א איד וואס איז געווען פון די גבאים און פון די נאנסטע
מענטשן פון הייליגן ברך משה זי''ע,
זיכער גאנץ נאנט צום אוהל רבותינו זי''ע,
דארט לעבן ר' יוסף אשכנזי ז''ל, ר' לייבוש לעפקאוויטש
און ר' סענדער דייטש זכרונם לברכה,
די גבאים האבן מאז ומקדם געהאט די פריווילעגיע
צו ליגן סמוך ונראה צום ציון פון די רבי'ס,
אבער אזוי ווי דער ר' יונה האט זיך צו געשטעלט
לעדת קורח, צו די באנדע מחוצפים, ער איז געווען
א שותף צו די עזי פנים וואס האבן אזוי ביטערלעך
מבזה געווען דעם ברך משה, האט ער תיכף באקומען זיין עונש
מען האט עהם מטמין געווען מאחורי הגדר און די חלקת
המחוצפים, און יעדער זעהט בחוש, אית דין ואית דיין.
ער האט געהאט די זכי' מחדש ומקדש זיין די נייע סעקשאן
פון די חלקת המחוצפים, ווי אלע וואס האבן זיך אזוי ביטערלעך
מתחצף געווען, וועלן האבן די זכי' צו ליגן לאחר מלאת ימיהם,
דארט מאחורי הגדר ווי מחוצפים באלאנגען.

איך האלט נישט ביים אריינגיין אין דעם צו ער איז געווען א מחוצף צו נישט, איין זאך וואס איך ווייס ער איז געווען א אויסערגעווענליכער ווארימער חסידישער איד, א שיינער יודע ספר, געהאט א שטיקל כאריזמישע סטיל פון מגידות, מיטן חן פונעם אלטן דור, אבד חסיד מן הארץ, תנצב"ה

לענינינו, אפי' את"ל, אז ער איז, לשטיתתך, נענש געווארן צוליב זיין מקלאמפערשט מחוצפות, איז ער לפע"ד זייער גרינג אפגעקומען פאר דעם חטא, ער איז אין קיין שום מאחורי הגדר, קיין שום חלקת מחוצפים, ס"ה זענען דא 2 באזונדערע זעלבסטשטענדיגע  בתי חיים, א אלטע אין א נייע, איינס געהער פאר קהלת מהר"א דער אנדערע פאר קהלת רז"ל, יעדער האט זיך זייער אייגן גדר, רוב חסידי מהרז"ל זענען קובר אין זייער חלקה, ושאר העולם הצמידים לקהילות סאטמאר באערדיגן אין אלטן, יעצט ווי פאר-א-גוט-יאר קומט דא אחורי הגדר אדער חלקת המחוצפים, יעדער איז זיך קובר אין זייער גדר, אפשר איז חלקת מהר"א מאחורי הגדר פון חלקת רז"ל?

לאזטס ענק אפ פון די נאיאיווער לאזונג, ס'איז רחוק מן האמת, און ס'העלפט ממילא גארנישט,

סקאט לאמיך דיר פרעגן
פארוואס האט זשיגאן'ס גבאי פארלאנגט זיין ערשטע תנאי אז מ'זאל אראפנעמן דעם גדר, אז נישט גייט ער אין קארט?
דער פורים בי''ד האט דאך ג'פסקנ'ט אז אלעס איז איין'ס?

פארוואס מוזן די הולכים בערכעות טיילן חלקות בחינם? די קענסט זיי פאר אזעלכע פיינע מענטשן? די ווייסט אפשר מיט וויפיל די פרייז פין א חלקה איז ארויף די פאר יאר וואס זיי האבען פראבירט זיך משלתט צו זיין אויפן ביה''ח?

אין ווייסט אפשר פארוואס זיי האבען נישט געוואלט בויען קיין גדר דערווייל אויף די זייט צו די ביה''ח דקיט''ל?

פארוואס דארף אברהם בער אליין'ס ארומלויפן צו אלטע יודן אדער צו משפחות בשעה שמתו מוטל לפניהם מ'זאל ענדרש נעמען א קרקע בחינם מיטן גיטן אין מיטן בייזן?
קליק דא פאר די בילדער א שרעק: די טרור איז ממשיך אויף יעדער אלטן איד,

פארוואס לויפט מען אראפ כאפען נפטרים פין חסד של אמת, אנגהויבן פין גייסטיש פראבלעמאטיש ביז אזעלכע וואס זענען געגאנגען אנע חתימת זקן אדער ביי האר, קעגן די תקנות פין ח''ק דקיט''ל?

ס'דאך אלעס אייןס....


נאר ווי די שרייבסט
ס'איז 2 באזונדערע חלקות
אין וועגן דעם, איינער וואס איז נישט קיין קריואזער זאלי וועט נישט וועלן דארט ליגן אפי' בחינם
ווי גייט נאר דער ווערטל בחינם באקומט מען כינם
(אגב, דאס איז שוין אויך מיר בחינם, כידוע..)

די חלקה האט מען מייסד געווען לשם הליכה לערכעות,
יא, בלויז די איינע ציהל,
ווען דער פאטער וואלט געכאפט א שטיקל התעוררת נאך אזא טראגעדיע וואלט ער געזאגט כ'שרייב אינטער כ'גיי ארויס פין ערכעות אין כדי די חברה קדישא זאל זיך פירן לפנים משה''ד
אבער אזווי אלעס בלייבט ביים אלטען איז ער פארנומען מ'זאל אראפנעמען די גדר

אין יעדע ערליכע יוד וואס האלט זיך פאר א סאטמערע תלמיד וויל ליגן במחיצת קדשו פין רבותיה''ק זי''ע

סקאט, ביזט זייער נאאיוו, מיר זענין בכלל נישט מחולק,
ער איז געווען א תלמוד חכם, א יודע ספר, א ווארימער
חסידישער איד, א חן פון אלטן דור, אלעס איז אמת ויציב,
אבער ער האט זיך צו געשטעלט צו דעם כת המחוצפים
און האט באקומען זיין עונש יעדער זאל זען אז יש דין ויש דייין,
ווי האלסטו וואלט אזא איד ווי ר' יונה געדארפט צו ליגן?,
ווען די זאליס האבן ווען בעלות אויפן בית החיים ווי רבותינו הק'
ליגן, וואלט ער דען נישט געליגן הארט לעבן דעם אוהל הקדוש
פון בעל ברך משה?,
און זיי נישט קיין אייזל, דער רבי זכותו יגן עלינו ליגט מאחורי הגדר
פון יעקב יואל באנדא, פערדישקייט האט אויך א שיעור, די זאליס
שרייען געוואלד אז ס'איז איינס, אבער ווען מען כאפט א בליק זעט מען אז
ס'איז פונקט אזוי איינס, ווי די זאליס מיט די תורה, כרחוק מזרח ממערב,
זאגסט אז ס'ארט דיך נישט דארט צו ליגן?, אה קיי, האסט א רעכט, אבער
לעבן רבותינו הקדושים ביסטו נישט, דאס איז א פאקט, און בכלל נישט
רחוק מן האמת, א נארמאלער מענטש וואס האט א טשויס ווי צו ליגן
און איז נישט פון די כת המחוצפים, וועלט זיך צו ליגן אין איין בית החיים
מיט רבותינו הקדושים, זיי האלטן נישט אז ס'איז איינס, ר' יעקל שווארץ ז''ל
האט נישט געוואלט ליגן מאחורי הגדר, הירשפעלד האט געזאגט פאר
די הצלה מעמבערס, אז מען זאל עם חלילה נישט לייגן אינטרן צוים, 
ר' יעקב חיים רוטנער ז''ל האט געזאגט פאר זיינע קינדער אז ער וויל נישט 
ליגן מיט מוסרים,  

צו דאס איז זיין גאנצער עונש ווייס איך נישט און איך גלייב נישט, ווייל פאר
מבזה זיין דעם ברך משה קומט זיכער א גרעסערער שטראף, אבער דאס זעהן
מיר דאך נישט, אבער דאס אז ער ליגט מאחורי הגדר, ענטשולדיג: בתוך
הגדר פון חלקת המחוצפים, דאס זעהן מיר, און יעדער זאל זעהן בחוש,
אית דין ואית דיין, און אנשטאט צו ליגן נאנט לעבן אוהל, ליגט ער לעבן
פערלשטיין.

קיינער לייקנט נישט אז די זאליס וואלטן געקענט באשטיין צו האבן די אלטע ביה"ח, אבער דאס איז נישט דער מדובר דא, די מדובר דא איז צו דער נייער ביה"ח איז אחורי הגדר, קלאר נישט,

אחורי הגדר וואלט געמיינט, ווען לו יצויר די אהרונים זענען בעה"ב אויף ביידע לאטס, אין זיי וואלטן געשטעלט געוויסע נפטרים אונטערן צוים, אבער דא איז דאך דער אנדערע ביה"ח געהער פאר א זעלבסשטענדיגע קהלה וואס האט קיין שום שייכות מיט די אהרונים, און אט דער קהלה באערדיגט "יעדן" דארט,

און קיינער פון די נפטרים האבן נישט געזאגט אז זיי ווילן נישט ליגן "מיט מוסרים" אדער "אחורי הגדר", ס"ה האבן זיי געזאגט אז זיי ווילן ליגן אין אלטען ביה"ח, און ס'זייער פארשטענדליך אז דער אלגעמיינער מענטש וואס האט נישט עפעס א ספעציעלער שייכות מיט קהילת רז"ל וועט וועלן ליגן אין אלטען ביה"ח, פשוט ווייל דאס איז דער עסטעבלישט ביה"ח אין דארט ליגן די אדמורי"ם ווי די ביסט טאקע מסביר,

די אינטערשטעטע שורה איז אז רוב רובו וואס מ'האט געלייגט אין די נייע ביה"ח האבן עס בוחר געווען מרצונם הטוב, און אחורי הגדר זענען זיי נישט, אינה"נ זיי זענען נישט אינעם זעלבן ביה"ח ווי אדמור"י סאטמאר, טאקע וואלט געווען א שיינע זכי', אבער צו זאגן אז דאס איז א "עונש" אין "אחורי הגדר" איז פאלג מיר א גאנג, טויזנטער אידישע קינדער ליגן אין בתי חיים בכל העולם כולו נישט לעבן קיין צדיקים ידיעים, אין קיינער איז נישט פארדעם אחורי הגדר, אין בעלמא דקשוט איז דאך ממילא עליונים למטה ותחתונים למעלה,

סקאט דו לעבסט נעבעך אין עולם הדמיון, און אין עולם הפאנטאזיע 
ווען די זאליס זאלן זיך עפענען עפעס א בית החיים אין ניו דזשערסי
אדער אפילו עטליכע מייל אוועק פון דעם בית החיים און זאגן
איך האב אייך אויף כפרות, איך האב מיר מיין בית החיים און איך דארף דיך
נישט, אזוי ווי די בני יואל האבן געטוהן, וואלסטו גערעכט געווען אין א געוויסן
זין, עס וואלט געוויס אויך געווען א דורכפאל פאר די זאליס קארפן קעפ,
דאס אז זיי דארפן אוועק גיין פון דעם בית החיים, אבער בדלית ברירה
איז מען אוועק געגאנגען, אזוי ווי די אהרונים פון ראדני, און דאן וואלסטו
גערעכט געווען, קיינער איז נישט צווייט ראנגינג פונעם צווייטן, און
פונקט ווי דער בעלזער ליגט אין בעלז, דער באבעווער ליגט אין באבעוו,
און די בני יואל ליגן ביי די בני יואל, וואלטן די זאליס געליגן ביי די זאליס,
אבער דא איז אנדערשט די פרשה, די זאליס האבן געשריגן אז זיי זענען
די בעלי בתים אויפן בית החיים, זיי האבן געהאלטן דרשות אז אלעס איז
ביים אלטן, זיי זענען געלאפן אין קארט מיט א געוואלד אז זיי זענען די
ריכטיגע בעלי בתים און עזריאל גליק איז דער פרעזידענט, זיי האבן
ארויס געטעלט מודעות אז נאר ביי זיי קען מען קויפן חלקות אין בית החיים, 
נו, דער קארט האט געלערנט מיט זיי בלק, מען האט זיי אראפ געווארפן
פון אלע שטיגן (ווי יוסל ניינציג האט ליב צו שרייבן) און דער בעלות
אויפן בית החיים איז געבליבן ביד האהרונים,

ווען די זאליס האבן זיך געכאפט אז זי זענען אויף צרות, און זיי זענען
ארויס געטראסקעט פונעם בית החיים, האבן זיי פארלייגט וועלטן
אפצוקויפן די פאר לאטס וואס איז סמוך ונראה, נאנט צו דעם אלטן
בית החיים, זיי האבן היפש איבער געצאלט אבער כדי איינצירעדן
די קעלבלעך אז ס'איז איינס מיטן אלטן בית החיים קען מען דאך נישט זיין
עטליכע מייל אוועק אזוי ווי די בני יואל, האט זיך געלוינט די מיליונען דאלאר
וואס דאס האט זיי געקאסט, זיי האבן דאס אפ געקויפט, און פראקלאמירט
אז אלעס איז ביים אלטן, ס'איז איין בית החיים, איי דער מציאות איז אז
ס'איז בכלל נישט איינס, ס'איז נישטאמאל אין זעלבן ווילידזש, אבער פאר
די קעלבלעך איינצורעדן איז דאס פונקט גיט, מען האט געמאכט א מאפע
(מען האט אביסל געטשיד אויף די מאפע) אן געהאנגען אין בית המדרש
אז אלעס איז איינס, און געוויזן ווי נאנט דאס איז, זענען געגאנגען די אהרונים
און געבויט א כותל המבדיל, א מחיצה צעווישן דעם עקזעסטירענדיגער בית
החיים און זייער חלק, דער מחיצה המבדלת פונעם בית החיים און פאללאקס לאט האט
די זאליס ארויס גענומען פון גלייכגעוויכט, זייער טענה אז  דאס איז איינס איז אוועק ווי
א חלום יעוף, און יעדער נארמאלער מענטש זעט באשיינדפערלעך אז דאס
איז צוויי ביתהחיים'ס, וואלטן די זאליס דאס אנגענומען, און ארויס געקומען מיט
א קול קורא פון די לישקע, אז דער אלטער בית החיים איז ליידער ביד הנעאלאגן, 
די גנבים האבן דאס צו געגנבעט, און ביז דאס קומט נישט צוריק איז בכלל נישט
קיין זכי' דארט צו ליגן, פונקט ווי ר' אברהם לייטנער האט געשריבן ביי די בני יואל,
דאן וואלסטו ווייטער גערעכט געווען, קיינער איז נישט מאחורי הגדר פונעם צווייטן,
פונקט ווי  אין ניו דזשערזי אין בית החיים איז דער סיגוטער אדער ספינקער בית החיים
נישט מאחורי הגדר פון סאטמאר (וואס האט א גדר) נאר סאטמאר איז סאטמאר
און ספינקע איז ספינקע, און אזוי ווי ביי מיר אין הויז האב איך א צוים צעווישן מיין
פראפערטי און מיין שכן, און קיינער וועט נישט זאגן אז מיין פראפערטי איז מאחרי
הגדר פון מיין שכן, ווייל קיינער איז נישט קיין עיקר און קיינער איז נישט קיין טפל,
יעדער איז א פראפערטי פאר זיך, אבער די זאליס לאזן זיך נישט, זיי שרייען
געוואלד אז דאס איז יא איינס, זיי מאכן "אינזער" בית החיים דער עיקר, און שרייען
אז זייער בית החיים וואס איז א "טפל" איז באמת איינס מיטן עיקר, און דאס מאכט
זיי ללעג ולקלס, יעדער איינער פארשטייט, אז דער בית החיים "מאחורי הגדר" 
איז נישט איינס מיטן עיקר בית החיים, און דאס שרייען אז ס'איז איינס מאכט זיי
צו שאנד און שפאט, רובא דרובא אידן וואס ווילן יא ליגן מיטן דברי יואל אין איין בית החיים 
נעמען נישט אן זייער ווערזיע, און באצאלן גיהעריג מעמבערשיפ פאר די אהרונים
און פארלאנגען קלאר אז זיי ווילן אויסדריקלעך ליגן לפני הגדר אין עיקר בית החיים
און נישט מאחורי הגדר, זיי נעמען נישט אן דיין טענה אז אינזער בית החיים איז
מאחורי הגדר פון פאללאקס לאט, פונקט ווי זיי האבן באצאלט טבין ותקילין פאר א
זיץ אין בית המדרש הגדול, און נישט גענומען א מילך קעסטל אינטערן וואנט פון
בית המדרש און געטענה'ט אז ס'איז איינס, ניין, אינטערן פלויט איז נישט איינס,

יעצט, דער וואס האט בוחר געווען דארט צו ליגן מרצונו הטוב, האט דאס טאקע נישט
אנגענומען אלץ א עונש, עם האט נישט אינטרעסירט צו ליגן נאנט צו רבותינו
הקדושים ווי לאנג עס איז תחת ממשלת האהרונים, אבער די וואס וואלטן יא 
געוואלט ליגן אין בית החיים ווי רבותינו הק' ליגן, נאר זענען געצווינגען אוועק
צו גיין, ווייל מען וויל זיי נישט אן נעמען, אזוי ווי ר' יונה האלפערט ע''ה און ר'
עזריאל גליק, וואלי פריעדמאן, מאסרי, מיט די אנדערע הולכי הערכאות,
און משה גבאי מיט די אנדערע מחוצפים, ביי זיי איז דאס יא מאחורי הגדר,
און שרייען אז ס'איז איינס ברענגט נאר ארויס א שמייכל ביי יעדן נארמאלן מענטש. 

לשיטתי לא קשה מידי, ווייל איך האלט דאך אז קיין איינע איז נישט מאחורי הגדר,

און ווייל אינעם שכינות'דיגן ביה"ח ליגן גרויסע צדיקים ווערט נאך נישט דער דערנעבענדיגער ביה"ח "אחורי הגדר", והא ראי' אויב לו יצויר ווען דער נייער ביה"ח וואלט געגרינדעט געווארן דורך א פרידליכע, פרעמדע קהלה, וואס איז באהבה ואחוה ורעיות מיט די קהלה פון די אלטע ביה"ח, אין לאמיר זאגן מאיז' סיבה וואלט געווען א גדר צווישן די 2 בתי חיים וואלט דען איינעם עולה על הדעת געווען אז דער נייער ביה"ח איז "אחורי הגדר", ווייל אינעם אנדערן זייט גדר ליגן גרויסע צדיקים, אין לך לצנות גדולה מזה,

אוואדי אין אוואדי איז דער אלטער ביה"ח א מיליאן מאל בעסער, אוואדי און אוואדי האבן די זאליס מיס פארלוירן, אבער דאס מאכט נישט זייער ביה"ח אן "אחורי הגדר" אדער א חלקה פון שוואכערע אידן

דאס גאנצע וואס איך קען אפשר דערהערן דער ווארט "אחורי הגדר" איז אלס א קינדישע טשעפע ווארט וואס פאסט פאר דער איד/בלאט, אבער צו גיין זאגן אז דער נפטר איז "נענש" געווארן, איז געהארגעטע שטותים, דער בית החיים איז א געהעריגע כשר'ע בית החיים, ווי עס ליגן וואוילע ערליכע אידן, אפשר זענען זיי נישט געווען אין איינקלאנג מיט דיין צד אין חסידישע פאליטיק,און אפשר ליגן טאקע נישט אין דער ביה"ח די צדיקים וקדושים הידועים, און אוואדי וואלט געווען א שיינע זכי' פאר די אידן צו ליגן אין א ביה"ח ווי עס ליגן גרויסע צדיקים, אבער ווי עס קומט אהער אן ענין פון "עונש" is beyond me

לשיטתך, ווען ס'ווען בידך וואלסטו אפשר מפנה געווען א נפטר א קרוב פון דארט, אמער ער ליגט דאך מאחורי הגדר בחלקת העבריינים,

עפעס זעהט מיר אויס אז דו ליינסט אפילו נישט מיינע תגובות,
דו זעהסט אז איך האב עפעס גענטפערט, שיסט דו צוריק, און ס'איז
אינגאנצן שלא בדרא, נישט צו דערזאך, ווייל דו שרייבסט דאך
בעצם נאך מיינע סברות, און מיט דעם ווילסטו מיך אפ ווענדן,

איך שרייב דאך אז אויב וואלט דאס געווען א צווייטע פרידלעכע קהילה
וואס עפענען דארט א בית החיים, פונקט ווי אין לאנג איילאנד און אין
ניו דזשערזי, וואס אסאך קהילות האבן חלקות נפרדות פאר א בית החיים,
אדער אפילו די זאליס מאכן דארט א נייעם בית החיים, נאר זיי וואלטן געשריגן
"מיר טיילן זיך אפ פון ענק" וואלט קיינער נישט געזאגט אז זיי זענען מאחורי
הגדר, די בית החיים איז א כשר'ע בית החיים, אוודאי יא!!!,  עס ליגן דארט
וואוילע עהרליכע אידן?, מעיבי!!!, אבער אויב ליגט מען דארט בהכרח,
געצווינגענערהייט, נישט ווייל מען וויל דארט ליגן, נאר ווייל מען קען
נישט ליגן דארט ווי מען וויל, און מען שרייט אז ס'איז באמת איינס,
דאן איז דאס מאחורי הגדר,

איך וועל די דאס מסביר זיין מיט א משל וואס דו וועסט אפשר יא פארשטיין,
למה הדבר דומה, ווען איינער וויל גיין צו א בעיסבאל געים אין יענקי סטעדיום,
און האט נישט די פאר דאלאר צו באצאלן פאר דעם געים, טרעפט ער זיך
א פלאץ אינטערן צוים, און פון דארט וואטשט ער דעם געים, יעצט דער
פערשוין וואס וויל באמת זיין דארט אינעווייניג דער ווייסט און פארשטייט
אז ער איז מאחורי הגדר, כאטש די אנדערע גויים וואס דרייען זיך
אינדרויסן פאר סיי וואס פאר א סיבה הייסט נישט אז זיי זענען מאחורי
הגדר, ווייל זיי זענען דארט לכתחילה, אבער דער וואס וויל זיין אינעווייניג,
און מחמת סיבות קען ער דארט נישט זיין דער איז זיכער מאחורי הגדר,
און ווען דער חבר וועט עהם פרעגן  WHERE ARE YOU וואלט ער זיכער
גענטפערט, I AM WATCHING THE GAME FROM BEHIND THE FENCE

כן הדבר הזה, אויב וואלט די זאליס זיך געפענט אן עקסטערן בית החיים,
און דארט געוואלט גיין לכתחילה, מחמת איזה סיבה שיהי', וואלט קיינער
נישט געזאגט אז זיי זענען מאחורי הגדר, אבער ווען זיי שרייען געוואלד 
אז זיי ווילן יא זיין אינעווייניג, און דאס איז איינס און במילא זענען זיי יא
צוזאמען מיט רבותינו הקדושים, זאגט מען זיי, הערט אויף צו חלום'ען,
איר ליגט מאחורי הגדר,

לאמיך דיך פרעגן, וואלט ר' יונה געוואלט ליגן לעבן פערלשטיין אדער לעבן
דעם ברך משה?, וואלט ר' יונה באקומען א שיין בכבודיגן פלאץ, ווי עס פאסט
זיך פאר א גבאי און א נאנטן ידיד, אדער וואלט מען עהם געלייגט ווייט אוועק
פונעם אוהל, אויב וועסטו ענטפערן אויפריכטיג, וועסטו פארשטיין אז ר' יונה
איז נענש געווארן, און געצווינגענערהייט ליגט ער מאחורי הגדר,   

סקאט, אויב וועסטו דאס נאך אלץ נישט פארשטיין, ביסטו א לאסט קעיס,
איך געב אויף, און וועל פאר א יעדן זאגן אז דער דברי יואל זי''ע און דער ברך 
משה זי''ע, ליגן מאחורי הגדר פון ר' יונה האלפערט ז''ל.  
  

כאב זייער מורא אז מיר האבן דא א שטיקל מיסקאמיוניקעשן און מיר זענען נישט אויפן זעלבן פעידש, איך רעד פון הודו און דו פון פיש, און ווי נאר דאס וואס אויסגעקלארט, וועט נתברר ווערן אז מר אמר חדא ומר אמר חדא ולא פליגי

אוואדי האלט איך אז ר' יונה ע"ה איז נענש געווארן, אבער נישט נאר ער איז נענש געווארן, נאר אלע אידן וואס געהערן זיך אן צו קהלת מהרז"ל האבן באקומען א עונש, מיטן ליידן אזא גרויסן שאדן אז זיי האבן אזוי טראגיש פארלירן די ביה"ח אין קרית יואל, וואס אויסער א גרויסע געלט שאדן האבן זיי נעבעך פארלוירן די זכיה צו ליגן ציזאמען מיט אדמור"י סאטמאר זצ"ל, טאקע א גרויסע עונש,

צו דער עונש איז געקומען צוליב זיין א מחוצף, ווייס איך נישט, איך בין נישט אויוון אין הימל, דער זאלי וועט זאגן אז "צדיק ורע לו", אדער "שטנא נצח", אלנספאל מיר זענען אלע מאמין אז יעדע עגמות נפש, איז א עונש אין א כפרת עוונות, ווי חז"ל זאגן אז אפי' א נישטיגע זאך ווי אריינלייגן די הענט אין טאש צו ארויסציען 1 פרוטה אין ער נעמט ארויס 2 איז אויך א עונש, ממילא איז אוואדי דאס אויך א עונש,

די זעלביגע זענען די ארונים דורכגאנגען יסורי איוב ועגמות נפש מיטן פארלירן די הויזן אין וומ"ב, און פארלירן די זכיה צו דאווענען במקום שהתפלל אבותיו, די זאליס וועלן אוואדי זאגן אז ס'א עונש פאר ר' אהרן'ס חטאים, עפרא לפומי', צו וואס, און דער אהרוני וועט זיך שווערן אויפן בארד, אז ס'איז "צדיק ורע לו" אין זיך נאך טרעפן שיינע מעשיות, ווי פריערידיגע אדמורי"ם לגזע סאטמאר-סיגעט האבן אויך געהאט די סארט מפלות, אבער קיינער וועט נישט מחולק זיין אז ס'איז געווען א עונש אין א כפרת עוונות,

אויב דו באציסט דיך אויף דעם, בין אין אינגאנצן מיט דיר,

וואס איך האב אבער פארשטאנען, קען זיין בטעות, ואתכם הסליחה, כאילו דו זאלסט האבן געזאגט, אז ר' יונה איז נענש געווארן מיטן נקבר ווערן אין א מקום בזוי, ווי ער וועט געדענקט ווערן לדראון עולם צוליב די  מקום ווי ער איז נקבר געווארן, ווייל דער ביה"ח וועט געדענקט ווערן אלס די חלקת העבריינים וואס מ'איז מקבר שוואכערע סארט אידן "אחורי הגדר" כנהוג מאז,

אויף דעם דינג איך מיך שוין, ווייל אפי' ווען שאול פערלשטיין זאל מכריז זיין אפען אין גראב "אונזער נייער בית החיים איז אחורי הגדר", וועט עס איהם גארנישט העלפן, ווייל אין מציאות איז דער נייער ביה"ח נישט דער אפטייטש פון אחורי הגדר, אחורי הגדר מיינט אך ורק איין זאך ותו לא, דהיינו 1 קהלה וואס האט 1 ביה"ח אין דער זעלבער קהלה האט א ספעציעלע דעזיגנירט ארט ווי זיי זענען מקבר די אפענע עבריינים, נאר דאס הייסט אחורי הגדר, עפעס אנדערש איז בלויז רעטארישע סלאגאנען,

והא ראי' אויב לו יצויר די זאליס וואלטן אפגעקויפט א נייע ביה"ח, לגמרי נישט לעבן די אלטע, נאר גאר ווייט אוועק פונעם אלטן ביה"ח, אין אינגאנצן אין אנדערן מקום, אין לאמיר זאגן די זאליס וואלטן אויפגעקומען מיט א פארדרייטע סברה אז אט דער ווייטער ביה"ח איז לעולם איינס מיט די אלטע, פארוואס, פרעג מיך נישט, וואלט איינער עולה על הדעת געווען אז א ביה"ח 10 מייל אוועק איז אחורי הגדר, פארוואס ווייל די זאליס זאגן אז ס'איינס, די זעלבע דא אפי' די זאליס קומען מיט זייער פארדרייטע פשט'לעך אז ס'איינס, ווערט עס נישט מיט דעם קיין אחורי הגדר,

און אין דעם חלקה ליגן וואוילע ערליכע אידן, מדקדקים במצוות בקלה כבחמורה, גארנישט שוואכער פון שאר בני ישראל בכל העולם, [איך בין נישט מדמה צו די צדיקים וואס ליגן אין אלטן], דער איינציגער פראבלעם איז נאר אז די פארוואלטער פונעם ביה"ח אין דאס רוב נקברים דארט זענען אידן וואס געהערן זיך אן צו איין צד פון א חסידישע מחלוקה'לע, וואס אויב דאס מאכט עס פאר א מקום בזוי, האט דאך עס נישט גארנישט מיט ווי דער ביה"ח איז, צו לעבן די אלטע צו נישט, און בכלל איז דאס בלויז א פראבלעם נאר פאר א פארנאטישער אהרוניסט, און אויך נאר אזוי לאנג די דרעקישע פאליטיק איז נאך רעלעווענט, קיין ספק אז עווענטועל וועט די מחלוקה אויסוועפן, און והי' המשכן אחד, דער בערלינער וואנט אראפ-פאלן, ס'וועט מיטאמאל זיין וועם זאל אנגיין,

היוצא לנו מזה ר' יונה ע"ה איז נקבר געווארן אין א ערליכע אידישע ביה"ח, בלי שום בזוין כלל וכלל, אין קען טאקע זיין אז ער האט געהאט עונשים בחייו, אין זאל טאקע זיין א כפרה, אין זאל ריען אין לעכטיגן גן עדן, אין זיין א גוטער בעטער פאר אונז אלע, ותהא נשמתו צרורה בצרור החיים, אמן

יענקלע [בילד – נישט אפגעהיט][בילד – נישט אפגעהיט]
אזוי שיין אין קלאר ארויסגעברענגט

פין די אנדערע זייט פארשטיי איך אביסל די זאליס
זיי האבען דאך אנגעהויבן זייער א אימזיגבארע PR אז זיי בלייבן מיטן ביה''ח
יעצט אז זיי האבען אזוי מיעס פארלוירן טאקע אין ערכעות
מיזן זיי פראגראמען פאר זייערע נאכשלעפער אזא קרואיזע ליצנות
אז אלעס איז איינס

-------

און סקאט
דיינע ענטפרס זענען היבש מאדנע
מיין ציהל איז נישט דיר אפענטפרן, דאס וועל איך לאזען פאר יענקעלע
איך מערק נאר ווי די מאכסט גאנצע דיוקים צו פארענטפרן די כבוד פין יונה

די ארונים אין וומ''ס האבען קיינמאל נישט געשריגען אז הופער אין ראדני זענען אייןס
זיי זאגען קלאר, מ'האט אינז ג'גנבט דעם ביהמ''ד אין וומ''ס אין מ'ווארט שוין איבער 10 יאר אז ר' זלמן לייב זאל קומען צו די''ת
אבער ליידער איז ער נאך אלס מסרב.

אין לשיתך פארוואס זענען דא אזא גרויסע פראצענט פין די זאליס וואס ווילן נאך אלס דווקא צאלען געלט פאר א קרקע במחיצת רבותיה''ק?
פארוואס דארף די זאליס ארומלויפן צו אלטע אידן בעטן מ'זאל קומען דארט ליגען?
די האסט שוין געזעהן סיי וועלכע חסידות זאל דארפן אזוי שווער אין שמיציג ארבייטן אויף די אייגענע מענטשן אז זיי זאלען וועלן ליגן אין זייער בית החיים?

די שרייבסט געווענליך זייער נארמאל אין דיין יעצטיגע שיטה קוקט עפעס אויס מאדנע
איך מיין די זאלסט איבערליינען יענקעלע'ס תגובה אלעס ווערט הערליך פארענטפרט

סקאט, דו רעדסט אביסל מאדנע, איך וועל מוזן איינזעצן אז דיין מענעדזשער באנוצט זיך מיט דיין ניק (עי' ערך חיי שעה)

אויפן בעסטן פאל וואלט איך פארענטפערט דיין משל (אויב זיי זענען ווען ווייטער פון ביה"ח און זיי זענען עס מצרף) אזוי

ווי לאנג די זאליס טענה'ן אז ס'איז איין בית החיים זענען זיי אוטאמאטיש אחורי הגדר, ווייל וועסט נישט געפונען קיין בית החיים וואס באלאנגט פאר א קהלה וואס זאל האבן אינמיטן א גדר, און נאך אזא שיינע און הויכע.

די זאליס האבן איין ברירה, זאגן מיר האבן זיך אפגעטיילט, אה ביסט אפגעטיילט, ביסטו טאקע נישט אחורי הגדר פונקט ווי ספינקא איז נישט אחורי הגדר סאטמאר אין ניו דזשערסי, אבער ווי לאנג זי שרייען זיי זענען איינס, און נאך 30 יאר בית החיים האבן זיי פלוצלינג אונטערן פלויט באשלאסן צו גראבן מענטשן דאן זענען זיי נעבעך מאחורי הגדר

איך האב רחמנות אויף ר' יונה ווייל איך האלט נישט אז ס'קומט זיך אים

שוין זאל זיין כפרת עונות

נו וואס ווילסטו יעצט, זאגן זיי אז ס'איין ביה"ח, ס'נישט די ערשטע הבלים וואס די זאליס קומען ארויף, ס'מיינט נאך נישט לכבוד דעם אז ס'עפעס משנה למעשה, לא להקל ולא להחמיר, פונקט ווי דאס וואס זיי זאגן אז דער ברך משה האט סוף ימיו איינגעזעהן אז בני יואל זענען צדיקים, איז עס עפעס בעיניכם מעלה ומוריד?

אין יארען ארום וועלען די אייניקלעך גיין צים זיידענס ציון אין וועלען פרעגען פארוואס דער זיידע האט נישט געהאט די זכיה צי ליגען איןאיינעם מיט די רביס הצדה"ק אין מיט די אנדערע בני המשפחה וואס ליגען יא דארט,וועט דער תירץ זיין וועט מען זאגען אז די  בית החיים איז צוגענומען געווארען דורך ערכאות, און די יודן האבען נישט געוואלט ''לעבען'' אין די קהילה נאר צו קענן ''שטארבען'' אין די בית החיים

ווי האט אמאל אן ערליכע איד גאזאגט ''איך האב נישט מורא ווי אזוי איך וועל שטארבען איך האב מורא ווי אזוי איך האב געלעבט''

סקאט, איך האב דיך געווארענט..., דו האסט דיך היבש פארפלאנטערט
מיט דיינע נארישע תגובות, און אצינד מאטערסט דו דיך ארויס צו קריכן
פון דעם פלאנטער וואס דו האסט דיך אריין געלייגט, דרייסט רעכטס, דו
דרייסט לינקס, שרייבסט נאך מיינע ציטאטן, אביסל צו סעיוון פעיס, אבער מיט
דיין פראבירען צו בארעכטיגן דיין שטאנדפונקט, קריכסטו מער אריין אין די בלאטע,

דער זאלי בית החיים איז טאקע נישט קיין מקום בזוי, און די וואס ליגן דארט
קענען זיין גאנץ וואוילע אידן, דאס איז געזאגט געווארן פאר די אלגעמיינע נפטרים
וואס ליגן דארט, די אידן וואס זענען דארט מרצונם הטוב, אבער די אידן וואס ליגן
דארט בהכרח געצווינגענערהייט, וועט גורם זיין אז דארט "מאחורי הגדר" וועט
זיין א געגנט פון אידן וואס אויף איין מצבה וועט שטיין " שימש בקודש את
מרן רבינו הקדוש בעל ויואל משה זי''ע עשרות בשנים" אויף די צווייטע מצבה
וועט שטיין שימש בתור גבאי את מרן רבינו הקדוש בעל ברך משה זי''ע" 
אויף די דריטע מצבה וועט שטיין יד ימינו של הברך משה ובונה עולמות של
תורה בבנית השיכון קרית ויואל משה בירושלים עיה''ק, אויף איינעם וועט שטיין
כיהן כראב''ד בקהלתינו קהל יטב לב, אויפן נעקסטן וועט שטיין חבר הבית דין 
דקהלתינו, אופן אנדערן מצבה וועט שטיין רב ואב''ד זענטא בנו החביב של רבינו
בעל ברך משה זי''ע, אא''וו, און מענטשן וואס וועלן דארט אריין וואנדערן וועלן פרעגן, 
וואס גייט דא פאר? קינדער וועלן פרעגן די עלטערן היתכן די נאנסטע מענטשן
פון דעם דברי יואל און דעם ברך משה ליגן עפעס מחוץ למחנה, פארוואס ליגט
נישט זריאלע גליק לעבן רבי יוסף אשכנזי?, פארוואס ליגט נישט יאנקל כהנא לעבן
רבי לייבוש לעפקאוויטש?, פארוואס ליגט נישט דער גז''ל און ליפא לעבן זייער טאטע?,
 וועט מען בהכרח דארפן ענטפערן אז קהל האט נישט געלאזט ליגן הולכי בערכאות
אינעם בית החיים ווי רבותינו הקדושים ליגן, צו דאס הייסט לחרפון ולדראון עולם?
ענטפער דו אליין...

און קים מיר נישט מיט א ענטפער אז מען וועט מסביר זיין פאר די קינדער וואס פרעגן די פראגעס,
אז די נעאלאגן אבער ליידער פארכאפט דעם בית החיים, ווייל כל זמן רובא דרובא ערליכע
אידן זענען בוחר צו ליגן אין אלטן בית החיים, איז דער תירוץ נישט אנעמבאר, און עד
היום ווען מען פארט אויף די איר אלטע בתי חיים אין די אלטע היים ווי מען האט געמאכט א מחוצה
המבדלת צעווישן די ערליכע אידן און די נעאלאגן, ווייסט א יעדער ווער עס איז אין ערליכן בית החיים
און ווער עס איז מאחורי הגדר, און די סיבה פארוואס ער ליגט דארט, 

עס קען זיין אז דאס גייט זיך אמאל טוישן?, און מען וועט אראפ נעמען דעם צוים? מעגליך!!! 
אבער עס איז גאנץ מעגליך אז נישט..,  אין לנו אלא מה שעינינו רואות, איך רעד נאר פון היום
יום, און לעת עתה זענען די וואס ליגן דארט, ליגן  "מאחורי הגדר", און דער וואס ליגט דארט
געצווינגענערהייט, בהכרח, ווייל קהל וויל זיי נישט נעמען ביי אונז, דער איז דארט מאחורי הגדר
בתור עונש ובזיון. 

ר' יונה האלפערט וואלט זיכער געוואלט ליגן נאנט צו רבותינו זי''ע, און נאנט צו זיינע נאנטע
ידידים, אין גאנץ פאללאק איז נישטא קיינער אין דעם קאליבער פון ר' יונה האלפערט, דער
נענסטער איז ר' אליעזר חיים טייטלבוים ע''ה אבער אויסער ר' אליעזר חיים האט קיין שום
עלטערער איד וואס איז געווען אדוק ומקושר לרבותינו הק' זי''ע זיך אויסגעוועלט צו ליגן דארט
אפגעזינדערט מאחורי הגדר, און גלייב מיר מידי שבוע בשבוע, טראץ דעם פרעשער פון די
זאליס אז מען זאל דייקא פארלאנגען און אינטערשרייבן אז מען זאל ליגן דארט מאחורי הגדר,
קומען צו פרישע מעמבערס, וואס זאגן אז אינטער גרויס דרוק און מעכטיגן לחץ באצאלן זיי
פאר די זאליס, און שרייבן אפילו אינטער אז מען זאל זיי לייגן ביי פאללאקס לאט, אבער למעשה 
זאגן זיי פאר קהל, אז זיי האבן מוסר מודעה געווען פאר די קינדער אז זיי ווילן אויסדריקלעך 
ליגן אינעם בית החיים צוזאמען מיט רבותינו הקדושים זי''ע, (ר' יעקב חיים רוטנער ז''ל ור'
אהרן הערש וויינבערגער ז''ל יוכיחו), 

און מיין נישט אז איך בין נאאיוו, איך ווייס זיכער אז עס וועלן זיין גאנץ פיינע אידן ערליכע אידן,
וואס וועלן באשליסן דארט צו ליגן, די שנאה צו די אהרונים און צו כ''ק אדמו''ר שליט''א וועט
איבער וועגן די זכי' פון ליגן במחיצת רבותינו הקדושים, סוף כל סוף, די בני יואל, וואס זענען
געווען אזוי אדוק ומקושר צום הייליגן דברי יואל זי''ע, אזוי ווייט אז זיי האבן שולל געווען די גאנצע
איידיע פון האבן א ממלא מקום, די שנאה צום ברך משה איז געווען נאר ווייל ער איז געווארן
דער ממלא מקום, עם כל זה האבן זיי נישט געהאט קיין שום פראבלעם צו הייסן זיי מטמין זיין
אפאר מייל אוועק פון הייליגן דברי יואל, איז זיכער אז היינט צו טאג וועלן זיין מאנכע מענטשן
וואס וועלן יא באשליסן צו גיין צו פאללאקס לאט, אבער וויאזוי מעסט מען דעם דורעכפאל פון די
זאליס, איז אזוי: עס איז זייער קלאר אז אלע אהרונים וועלן אלע פארלאנגען צו ליגן אין אלטן בית החיים,
פארוואס? פשוט, ווייל זיי באלאנגען דאך דארט, די זאליס וועלן פארלאנגן  צו ליגן אין פאללאק,
ווייל זיי באלאנגען דאך דארט, איז ביז רובא דרובא נייטראלע מענטשן, וועלן קומען צו די אהרונים,
איז דאס א דורעכפאל פאר די זאליס, היינט צו טאג האלטן מיר דארט, קיין איין אהרוני וועט זיכער
נישט גיין צו די זאליס אינטערן פלויט, נייטראלע מענטשן קומען כמעט הונדערט  (100) פראצענט
צו די אהרונים, און לעת עתה קומען אפילו רובא דרובא פון די זאליס, (די וואס מען נעמט יא אן ביי
די אהרונים) צום אלטן בית החיים, און דאס א ביטערער פיל פאר די זאליס אראפ צו שלינגען, איין
ר' יעקל שווארץ ע''ה און ר' וואלף לעפקאוויטש ע''ה איז אסאך א גרעסערער דורעכפאל פאר די זאליס
ווי דער געווינס פון האבן ר' מרדכי פריעדמאן ז''ל אדער ר' משה אפרים הערשקאוויטש ז''ל, און ביז
עס וועט זיין אפילו נאר יחידים פון די זאליס וואס וועלן פארלאנגען צו ליגן אין אלטן בית החיים וועט
ליגן אין פאללאקס לאט זיין א געוואלדיגער פחיתת הכבוד.  

דאס וואס די פראבירסט מינימייזן דעם דורעכפאל און פארלוסט פון די זאליס ווען זיי האבן אזוי
מיאוס פארלוירן דעם בית החיים, און דו פראבירסט דאס מדמה זיין צום פארלוסט וואס די אהרונים
האבן געהאט מיט פארלירן ראדני, וויל איך דיר זאגן אז ס'איז בכלל אינו דומה, אמת די אהרונים 
האבן געהאט א גרויסן פארלוסט מיט פארלירן די בנינים, איז דאס אבער בכלל נישט גלייך, 
בנינים איז א באקוועמלעכקייט, א גרויסע קהילה מיט מוסדות דארפן האבן בנינים, אבער בנינים
איז ריפלעיסעבל, גלייבסט נישט? געב א קיק די אהרונים אין וויליאמסבורג? מען האט ב''ה
בנינים פאר בתי מדרשות, פאר תלמוד תורה, בית רחל, וכו', ס'קומט שווער אן? יא, אוודאי,
און טאקע דריבער שרייען מיר געוואלד אז מען זאל זיך שטעלן לדין תורה, און אויב דער באשעפער
וועט העלפן און דאס וועט זיך איבערדרייען, וועלן מיר דאך צוריק האבן די בנינים, און אויב חלילה 
נישט, האבן מיר דאך נייע בנינים, דער גרויסקייט פון אינזער רבי איז בכלל נישט געוואנדן אין 
ראדני, אדער עטרת אברהם, קיינער אין די וועלט זאגט נישט אז ר' זלמן לייב איז גרעסער פון
רבינו שליט''א ווייל ער האט ראדני, ראדני איז נישט דער באראמעטער צו מעסן דאס גדלות פונעם
רבי, און דער דברי יואל זי''ע איז נישט געווארן אויס רבי ווען היטלער ימ''ש האט עהם צו גענומען
זיינע בנינים אין די שטאט סאטמאר, ער האט אלע בנינים ריפלעיסט אין אמעריקא ביתר שאת
ויתר עוז.  

אבער ביים בית החיים איז עפעס אנדערשט, דארט טוישט זיך גארנישט, מען מאפט נישט פון
דארט צו א נייע חלקה, מען לייגט איינעם אריין און דארט בלייבט ער, מארגן, איבער מארגן,
נעקסטע יאר, און צענדליגע יארן, מען בלייבט דארט פערמענענט, דער פלעק פון ליגן מאחורי
הגדר קען זיך נישט אפ ווישן, ס'איז א מעוות לא יוכל לתקן, און דאס איז ווייטער א בחינה פון
"חרפון ודיראון עולם", לאמיר גיין איין טריט ווייטער, לאמיר זאגן אז א יאר ארום גייט זיך איבערדרייען
דאס בעלות אין בית החיים, און די זאליס גייען דאס צוריק באקומען, משה גבאי וועט ליגן לעבן
רבי יוסל אשכנזי, יאנקל כהנא מיט שאול פערלשטיין וועלן ליגן לעבן ר' לייבוש לעפקאוויטש און ר'
סענדער דייטש, אלעס וועט ווייטער זיין ביים אלטן, מען וועט אראפ נעמען דעם כותל המפריד און ס'וועט 
באמת זיין איין בית החיים, אבער... די אייניקלעך פון ר' יונה האלפערט וועלן ארויס פארן ביים יארצייט
און פרעגען די עלטערן פארוואס ליגט זיידי אזוי ווייט פון ברך משה? ער איז דאך געווען דער גבאי?
וואס וועט מען ענטפערן? וואס פאר א פנים וועט מען טראגן?, (גראדע ווייס איך דער ענטפער, מען
וועט זיי ענטפערן דעם באקאנטן תירוץ וואס מען נוצט אויף אלע קשיות, פארוואס טאנצט מען אויף
חתונות בשנת האבל?, פארוואס איז נישטא קיין ישיבה פארטאגס?, פארוואס האבן מיר שוואכערע
ווייץ אויף מצות לפסח?, פארוואס עסן מיר מפוקפק'דיגע פלייש?, דאס אלעס האט איין תירוץ,
"אהרן טייטלבוים איז א שייגץ", דער תירוץ איז גילטיג אויף אלע קשיות). אבער דער פלעק וועט בלייבן.

איך האף, אז אצינד פארשטייסטו שוין מיין ערשטע תגובה, אז נישט יעדער וואס ליגט "מאחורי הגדר"
איז דאס א עונש, טאקע נאר ביי אזעלעכע אידן ווי ר' יונה האלפערט, ולהבחל''ח ר' עזריאל גליק,
וואלי פריעדמאן, ר' ישראל חיים מנשה, מאסרי, הערש מיילך כהנא, ראזנער, און די גאנצע גרופ.
ביי זיי איז דאס א עונש, אז זיי האבן נישט די זכי' צו ליגן במחיצת רבותינו הקדושים,
         

איך הער אז די משפחה שעמט זיך זייער מיטן פאקט אז ער ליגט ביי פאלאק.

איך האב אינגאנצן אן אנדערן השערה וואס מ'וועט זאגן פאר די דורות הבאים פארוואס די זיידעס ליגן אין א באזונדערן ביה"ח, מ'העט זיי זאגן בערך אזוי,

וויסן זאלסטו מיין טאייער קינד, אז נאך די פטירה פונעם ברך משה זצ"ל, האט די סאטמארע קהלה זיך ציטיילט אין צווייען, ווי 2 זוהנ'ען פון ברך משה האבן קונקורירט אלס אדמורי"ם, טייל חסידי סאטמאר האבן זיך אנגעשלאסן מיט ר' אהרן אין טייל מיט ר' זלמן לייב'ן, און אונזער זיידע ז"ל האט איינגעזעהן אז דער מער פאסיגער ממשיך דרך איז דער קהלה תחת נשיאת ר' זלמן לייב, און היות די אלטע ביה"ח איז מאת השם אריינגעפאלן אין די אנדערע קהלה, האט זיידיס קהלה, קהילת ר' זלמן לייב בע"כ געמוזט מקדש זיין א נייע ביה"ח פאר זייערע חברי הקהלה, און טראץ וואס זיידי ע"ה האט כל ימי חייו געהאט א שטארקע שאיפה צו ליגן בחלקת צדיקי סאטמאר, האט ער פארט מוותר געווען אויף דעם זכי', אבי זיך אנציגעהערן צו די ערליכע קהלה לפי רוחו, ווי די קענסטו טאקע זעהן מיין טאיער קינד וויפיל אנשים מכובדים ומרומים וואס ליגן אויך דא לעבן זיידי, האבן אויך מוותר געווען אויף אזא גרויסע זכי' אלס נאר ווייל בחייהם האבן זיי נאר געוואלט זיך אנגעהערן צו די ערליכע קהלה,

קלארמאכונג: די שאלה ותשובה וואס איך בין משער איז צווישן א פאלנער טאטי אין א קינד בשנת תתכ"א

יענקעלע'ס תשובה קוקט מיר ענדערש אויס ווי א דעבאטע צווישן שמואל ווידער אין יעקב שמשון גאלד בשנת תשע"א אין די סאטמארע מקוה

ניין, דער דיבעיט צעווישן טאטע און קינד, קען זייער
מעגליך זיין שוין תשע''ב ביי די ערשטע יארצייט פון
ר' יונה האלפערט ע''ה, און דער דיבעיט איז אויסדריקלעך
צעווישן א טאטע און א חדר יונגל, ווייל אויב ווילסטו הערן 
די דיבעיט צעווישן דעם טאטע און דעם קווינס בחור/אייניקל? 
דאן וועט דיר פשוט שלעכט ווערן, פון די דיבורים פון א קווינס בחור.

אגב, יעקב שמשון גייט נישט אין איין מקוה מיט ר' שמואל ווידער,
און יעקב שמשון האט נאך תשע''א נישט אריין געטרעטן אין די
סאטמארע מקוה... [בילד – נישט אפגעהיט] 

אויב די פראבלעם זאל זיין וואס א טאטע וועט זאגען פאר א קינד
איז א שאד יעדעס ווארט
מ'וועט זאגען פארען קינד, פינקט ווי בג''ץ, ערכעות, סירוב לדי''ת, מפוקפוקדיגע ווייץ, זולזול בטהרת המשפחה, מסירה, כו'  איז געווארען א מצוה,  איז מאחורי הגדר נאך חשוב'ער ווי ליגען במחיצת פין רבין

אז די קוקסט אין 50 יאר ארום, דעמאלטס גייען צענדליגע זאכען זיין אנדערש

די מציאות איז
אז צילוב די א''ד סיבה לייגט מען דארט אדער נאר סוסייד זאלי'ס אדער מענטשן וואס קהל וויל נישט לייגן אין ביה''ח ציליב זייער היסטארי אדער ציליב די תקנות פין די חברה קדישא - אריינגערעכנט מענטשן וואס וואלטן אפשר געדארפט באקומען מכובד'דיגע פלעצער
אין ציליב דעם זענען די זאליס די איינציגסטע קהילה וואס דארף ארומלויפן צו זייער אייגענע מענטשן מיטן גיטן אין בייזן אז מ'זאל אינטערשרייבן אז מ'וויל דארט ליגען
אין וועגן דעם זענען דארט 80/90 פראצענט נפטרים יונגערע מענטשן אין בלויז איינצעלנע זקנים

מיינע טייערע פריינט;

יעדער דא ווייסט אז אויב ר' יונה וואלט נאר – אן ארויסרעדן א ווארט – נאר א בלינק געטוען צו שלמה שמש און אים א שלעפ געטוען צו א זייט – און אים ריינגערוימט אין די אויער,

 "ליסטען היער, פאליטיק איז פאליטיק, אבער ריעל סטאָפ איז סיריעס ביזנעס:

"יאַך וויל ליגן אין'ם אלטן ביה''ח!"
וואס עס וואלט נאכגעקומען ווייסט איר אלע זייער גוט, ער וואלט באקריגן אלעס, אפי' אויפ'ן דאך פון'ם אוהל –אויב ער וואלט געוואלט – וואלט ער געקאנט ליגן.

אלע ארונים וואלטן טריאומפירט, די בלאט וואלט ארויסגעגיבן א באזונדערע ביילאגע, א קלייניגייט? אפי' דער וואס האט געקעמפט ווי א לייב פאר ר' זלמן לייב, וויל אויך נישט ליגן דארט!?

טא, וואס פעלט צו דרשנ'ן און דרשנ'ן, עונש ארויף אראפ, און שפילן בת-היענה?

 פאר אלע יודן אזא עונש...

"רצונו של אדם זה כבודו" = דאס האט ער געוואלט, און דאס האט ער באקומען!"

סטראבערי, ר' יונה האט טאקע פראבירט צו ווינקען צו שלמה שמש,
און מען האט עהם געוויזן ווי ער באלאנגט, לאו דווקא אויפן דאך
פון אוהל, נאר עטליכע הונדערט פוס אוועק פון אוהל, דארט
אינטערן פלויט,

סטראבערי, לעטס געט סיריעס, האלסט טאקע אז די אהרונים וואלטן
געלאזט ר' יונה ליגן אין אינזער בית החיים?, ווייל אויב יא, דארפסטו
גענייטיג א אינטערזיכונג, די אלע אנשי רשע ומחוצפים, און די אלע
הולכי לערכאות והולכי להבג''ץ ווייסן זייער גיט, אז ווי לאנג די אהרונים זענען
די לעגאלע בעלי בתים פונעם בית החיים, איז זייער פלאץ אינטערן פלויט,
און טאקע מהאי טעמא זיצן זיי אין קארט, זיי ארבייטן זייער שווער צו באזיגן,
דעם "רצונו של אדם הוא כבודו", זיי גייען נישט צו פאללאקס לאט ווייל
רצונו של אדם הוא כבודו, זיי גייען אהין ווייל דא לאזט מען זיי נישט ביי אונז,

סטראבערי, לאז מיר מאכן א טעסט

עזריאל גליק איז נאך אלס היסטארישקייט מער ווי ר' יונה (נישט מיט חשיבות, חשיבות איז ר' יונה מער, איך רעד אלס היסטארישקייט פון משב"ק וכו') ער איז דאך געווען משב"ק סיי ביים דברי יואל און סיי ביים ברך משה

זע עזריאל זאל ווינקען שלמה שמש (וואס איז דאכט זיך זיין נעפיו) און קוק ווי ער וועט אנקומען

איך וויל ענק נישט אויפרעגן, אבער אז מ'רעדט דא מיט אזא ברייטקייט אויף חשוב'ע יודן רופנדיג אים 'מחוצף' - 'נענש'.

איך בין אביסל סורפרייזד ווי די ארונים זענען דא אזעלעכע אומגלויבליכע בת היענה'ס, עס איז אזוי בולט די ספינעריי, אז דער נאיווסטער מענטש פאלט נישט פאר די סארט ספינס, כאילו זיי זענען גאר געווען די וואס האבן אנטזאגט ר' יונה צו ליגן און אלטן חלקה, ס'יענס געלעכטער, קיין ספק בעולם אז זיי וואלטן איינגעלייגט אלעס אין די וועלט צו האבן ר' יונה ז"ל, און עס ברויך נישט קיין ראוית והסברים, מ'זעהט בחוש ווי זיי ווערן זייער אומאייגענעם, ווען מ'זעהט אזא איש מכובד זאל מרצונו הטוב בוחר זיין דוקא צו גיין צו א נייע ביה"ח, אז ס'ברענגט זיי צו היפש דעספרעט און נידריגע טאקטיקן, ווי משפיל זיין אזויפיל אנשים חשובים וואס זענען שוין בעלמא דקשוט, אלס נאר ווייל זיי האפן נאך אלס מיט דעם צו אנטמוטיגן אנדערע נישט צו גיין אהין, איך ווייס איין זאך, איך בין אויפגעוואקסן מיט אזא אינסטינקט אז מ'רעט נישט אדער מקטרג אויף קיין מענטשן וואס זענען שוין אין גן עדן, אפגערעט פון אייגענע היימישע פרומע אידישע ברודער אנשים אחים, אידן יראים ושלמים,

אויסערדעם, אויב לשטיתתכם איז ר' יונה געווען א מחוצף, איז דאך טאקע זה הוא וואס מאכט דער נאייער ביה"ח א חלקת בזוי, טאקע בלויז נאר ווייל ס'ליגן דארט די סארט אידן, ווייל אויסער די פאליטיק זענען עטס דאך מודה אז די אידן זענען קיין טראפ שוואכער ווי אנדערע אידן יראים ושלמים, נו וואס איז די גרויסע חידוש אז ר' יונה איז נענש געווארן פארן זיין א מחוצף, ווען ר' יונה וחביריו וואס ליגן דארט וואלטן נישט געווען לשיטתכם קיין מחוצפים וואלטן דאך ענק אויך מודה געווען אז דער חלקה איז א מקום מכובד, פונקט ווי קיינער וואלט נישט געדארפט מסביר זיין מיט געדרייטע פשט'לעך די עונש פון א רוצח וואס מ'האט איהם געהאנגן אינמיטן שטאט, דאס זעלבע דא, אויב ס'ווען אזא דבר פשוט אז דער נייער ביה"ח איז א מקום בזוי, צו וואס די הסברים? נאר וואס דען, ס'איז זייער אבוויעס אז יעדעס מאל א איש מכובד איז דוקא בוחר צו גיין אונעם נייעם ביה"ח, ברענט די הויט פון די אהרונים, אז מ'מוז לויפן דערמאנען און ספינען אז דער מקום איז א מקום בזוי און יענער איז נענש געווארן,

עפענטס ענק די אויגן קומטס שוין צו די הכרה אז ס'העלפט נישט קיין פודינו, און טראץ וואס טאקע פולע חסידי רז"ל האבן נאך נאטורליך א הרגש צום אלטן ביה"ח - און פארדעם פאראבעטן זיי טאקע וועלטן עס צו צוריקבאקומען-, עכ"ז זענען דאס רוב חסידי ר' זלמן לייב גרייט צו מוותר זיין אויף דעם הרגש וזכי' אלס נאר ווייל זיי ווילן נישט האבן קיין שייכות צו קהלות ר' אהרן,

און אויב קינדער וועלן פרעגן קשיות, וועט עס ענדערש זיין:

טאטי, וואס איז אזוי שלעכט געווען מיט די קהלה פון ר' אהרן אז אזוי פיל ערליכע אידן אזוי ווי זיידי ז"ל מיט נאך, האבן מוותר געווען אויף אזא גרויסע זכי' אבי נישט צו האבן א שייכות מיט זיי?

אוי סקאט

דיין לעצטע שאלה איז א ציפעדיגע שאלה וואס מיינע קינדער פרעגן שוין היינט ואין עונה אותם

וואס איז געווען ר' אהרן'ס פראבלעם תשמ"ה, היינט איז דאך אלע פראבלעמען נאר פון נאך תשמ"ה, אבער וואס איז געווען דעמאלטס?

אם תמצא לומר וויזניץ?

האט דאס עפעס שוואך געמאכט די מלחמה קעגן ציונות?

דעמאלטס האט מען געקענט איינרעדן באבקעס וואס ס'גייט זיין, היינט ווען מען קוקט צוריק זעט מען אז ס'איז געווען סתם דמיונות און שקרים

פארקערט, ווען וויל זען צווישן תש"מ און תש"ע וועלכע יאר ס'איז געווארן קאלט דאס גאנצע ענין פון ציונות מיט פראטעסטן זעט מען אז דאס ענדערש געווארן תש"ס ווען ס'איז געווארן א חלוקה

 

און היינט ווען מען פרובירט איינרעדן די קינדער נאך אלץ מיט די לגיונות אז ער איז משנה פון רבין ז"ל און פארדעם קומט מען צו רז"ל, 50 יאר ארום וועלן זיי אויך קוקן היסטאריע און וועלן זען אז מען האט זיי סתם איינגערעדט מעשיות

 

נעבעך, א רחמנות אויף זיי

סקאט

גראדע אגרי איך מיט דיר דעם פוינט אז ס'נישט אויסגעהאלטן צו רעדן אויף קיין מתים
אבער מיט דעם חלק וואס פאר חשיבות/בזיון זייער ביה''ח האט כלפי דעם אלטען לייקענסטו טרוקענע פאקטן
די ווילסט פאר סיי וועלכע סיבה ריינוואשען יונה האלפערט ע''ה אבער קענסט נאך פאר דעם נישט פארדרייען קיין מציאות


לו יהא אז די זאליס זאלען האבען אביסל שכל אין מאכען די נייע ביה''ח אלס א נייע ביה''ח א שטייגער ווי נאך א חלקה אופן הר המנוחת, ווי טייל זאליס ווילן עס יעצט אויפשפילן אין זייער פקדתו שמרה פארום מיט א גאנצע פשעטל אין געבן א נאמען די בארדיטושב בארג ''הר יואל'' - א שטייגער ווי ככר השבת אין וומ''ס (ווער געדענקט?)
 וואלט עס געווען א נייע חלקה פין די זאליס אזווי די ווילסט, ווי יענקעלע האט שוין ארויסגעברענגט,
עס וועט טאקע נישט האבען אזא חשיבות ווי א ביה''ח במחיצות רבותיה''ק
ווי אלע חסידי סאטמאר האבען זיך געלאזט קאסטן צו ליגן די לעצטע 30 יאר
אבער עס וואלט אפשר כאטש געהאט די זעלבע חשיבות ווי ניו זשורזי אדער כאטש ווי בני יואל , ווען מ'קוקט נישט אויפן פאקט מיט וואס פאר א ציהל די ביה''ח איז געגרינדעט געווארען
אבער כל זמן וואס זיי הענגן צעטליך אין נאמען פין זייער ליצנות'דיגע פורים בי''ד אז אלעס איז איינס
נאכדערצו ווען די פורים דיינים גופא לייגן זייער אייגענע עלטערן אין אלטען ביה''ח
קומט אויס אז פאללאקס איז 'טרוקן' מאחורי הגדר... אן קיין שום הסברים
חוץ אויב די וועסט לייקענען אז ס'איז בכלל דא א גדר

אין נאר וועגן דעם דארפן די זאליס אזוי שטארק מארקעטן זייער ''בית החיים'' אין ארומלויפן צו אלטע יודן מיטן גיטן אין בייזן מ'זאל אינטערשרייבן אז מ'וויל דארט ליגען - א זאך וואס מ'זעהט נאר ביי די מאדערענע זשאויזש סעמעטעריס

אין לגבי חברה קדישא
זיי האבען קיינמאל ניטש פראבירט צו בעטן יונה'ס קרובים מ'זאל אים לייגען אין די אלטע ביה''ח
די חברה קדישא האט נאך קיינמאל נישט געבעטן א מענטשן מ'זאל קומען אדער ענדערש לייגן אין ביה''ח
ס'איז בלויז א PR ספין פין די זאליס, צו פארענטפרן זייער קינדערישע PR
אז די ווייסט פין אפי' פין איין פאל לאמיך הערן, אדרבה

סקאט, האסט א פארשטאפטן קאפ? אדער עפעס א פראבלעם מיט הבנה?
אדער שפילסטו דא עפעס א געים? עפעס האב איך א פילינג אז דו ביסט בכלל נישט
מחולק מיט מיר, דו האסט נאר ליב ווען מען חזר'ט איבער דעם פליק וואס די זאליס האבן
באקומען,


פארן אלגעמיינעם זאלי עולם איז דער זאלי בית החיים טאקע נישט קיין מקום בזוי, און פונקט ווי
ר' גרונם פון בעלז ליגט אין בעלז, און ר' שמעלקא פון וויזניץ ליגט אין וויזניץ איז פארשטענדליך
אז ר' מאיר פון די זאליס וועט ליגט ביי די זאליס, און דאס איז ביי עהם נישט קיין בזיון, ער באלאנגט
אין זאלי לענד און זיין פלאץ איז ביי די זאליס, ווייל אויב וואלט ער געוואלט ליגן ביי די אהרונים,
וואלט ער באצאלט ביי די אהרונים אין דארט ליגן, איז דאס אויב וויל מרצונו הטוב
גיין צו די זאליס איז דאס ביי עהם בכלל נישט קיין בזיון, וויאזוי שרייבט סטראבערי?
רצונו של אדם הוא כבודו, און דער מציאות איז אז ביז היינט האט זיך טאקע ארויסגעוויזן
אז רוב זאליס ובפרט די עלטערע אידן פארלאנגען קלאר אז זיי ווילן ליגן אין אלטן
בית החיים, ביי זיי איז ליגן מיט רבותינו הק' יא עפעס א זכי', און די יחידים וואס האבן
מחליט געווען צו גיין ליגן ביי זאלי חלקה, און דאס איז מרצונם הטוב, איז דאס נישט
קיין בזיון, ביז אהער פארשטייסטו? זענען מיר ביזדערווייל אויפן זעלבן פעידזש?

דאס אלעס איז געזאגט געווארן ביי די וואס האבן א טשויס, ס'איז בידם מחליט צו זיין 
אימינה אדער אשמאילה, אבער ביי די וואס האבן נישט קיין ברירה, ווי למשל די תשעה
הולכי לערכאות, וואלי פריעדמאן וסייעתו, וואס איז קלאר אז קהל האט זיי ארויס 
געווארפן פון מעמבערשיפ און האבן געזאגט קלאר אין די קארט פאפירן אז זיי קענען
נישט ליגן אין בית החיים מיט רבותינו הק', און די הולכי לערכאות פארפירן אין קארט אז
זיי ווילן אויסדריקלעך נאר ליגן במחיצת רבותינו, און ווען דער קארט האט זיי געשיקט 
לעזאזל, האבן זיי געמאפט אינטערן פלויט און אנגעהויבן צו שרייען אז ס'איז איינס און זיי
ליגן יא צוזאמען מיט רבותינו זי''ע, פאר די דאזיגע מחוצפים איז דער נייער זאלי בית החיים
אויסדריקלעך אינטערן פלויט און א בזיון גדול דארט צו ליגן, זיי גייען נישט אהין מיט א בחירה,
ווען זיי קענען, וואלטן זיי געקומען ליגן אין אלטן בית החיים, על כל פנים אזוי שרייען זיי, און מיט
גיין מאחורי הגדר און שרייען אז באמת זענען זיי יא מיט רבותינו, מאכט זיי ללעג ולקלס בעיני כל
ישראל, 

איך מיין אז ביז דערווייל איז אלעס קלאר און לכאורה לויט דיינע פריריגע תגובות ביסטו מיט דעם
אלעם לכאורה מסכים, יעצט לויט ווי איך פארשטיי איז די פראגע אויף ר' יונה האלפערט, האט
ער געהאט א ברירה צו ליגן אין אלטן בית החיים און מרצונו הטוב בוחר געווען צו ליגן אין פאללאקס
לאט?, אדער איז ער אין די קאטאגאריע פון עזריאל גליק, משה גבאי, וואלי פריעדמאן, מאסרי,
הערש מיילך כהנא, ראזנער, דער גז''ל מיט זיין לישקע, וואס קהל האט זייער קלאר באשלאסן
בכתב אז זיי האבן נישט קיין רשות קבירה אין אונזער בית החיים, וואס ביי זיי איז דאס קלאר א עונש
און א בזיון נישט צו קענען ליגן במחיצת רבותינו זי''ע, איז די פראגע, איז ר' יונה געצווינגען געווען
צו גיין אינטערן פלויט, אדער איז געגאנגען מרצונו הטוב.

איז דער תירוץ זייער קלאר, און ר' יונה האט באקומען דעם מעסעדש  פון קהל, אז נאך דעם טרויריגן
א' חיי שרה ווען דער חצוף מחוצף האט ארויף געטראגן דעם הייליגן ברך משה זי''ע ביי די באקאנטע
מזרח, מערב צפון ודרום, דרשה, ווען דער ברך משה איז נתבזה געווארן בפני עם ועדה מיט בזיונות
עצומות עד אין לשער, יא, דעמאלטס ווען הרה''ח ר' לייבעלע קארפן שליט''א וואס איז געזעצן לעבן מיר
האט אנגעהויבן צו וויינען און געזאגט אז ווער ס'האט ארויף געטראגן דעם רבין אויפן ארון קדוש
און גורם געווען דעם ביטערן עלבון התורה וועט פון גיהנום קיינמאל נישט ארויס, און דער יונה האלפערט 
אונזער באקאנטער שוכן עפר איז דאן געווען פון די אנפירער, און ביי דעם דאזיגן אקט האט ער פארלוירן
די רעכטן פון צו זיין א מעמבער און האט פארלוירן דעם זכות קבורה ביי אונז אין בית החיים, און אויב 
האלסטו אז אויב וואלט ר' יונה געוואלט קומען צו אונז וואלטן מיר עהם געכאפט בשני ידים, ביסטו פשוט
נאאיוו און צוריק געבליבן, כל המחלל  שם שמים בסתר נפרעין הימנו בגלוי, זיין א שוכן עפר מאכט נישט
פארגעסן דאס רשעות און אכזריות פון דעם מענטש, סקאט, האב נישט קיין פאראיבל, איך רעד נישט אויף
א מענטש וואס איז שוין אין גן עדן, ווייל ר' יונה וועט אין גן עדן נישט זיין אזוי שנעל, פון איך ווייס, וועסטו 
פרעגן?, איך ווייס, אז פאר מצוות ומעשים טובים באקומט מען גן עדן, און פאר רשעות ואכזריות גייט
מען אין גיהנום, און ווער עס גלייבט אין שכר ועונש קען מיט מיר נישט מחולק זיין, אויסער אז ער איז 
א פינסטערער בלינדער זאלי, און לויט ווי איך ווייס ביסטו ווייט פון צו זיין א פינסטערער און בלינדער זאלי.   


 

 

סקאט, מיינסט צו זאגן אז ר' יונה האט מקבל געווען באהבה זיין עונש,
מעגליך!, אצינד זעה אז די איבעריגע מחוצפים און עזות פנימער זאלן
אויך מקבל זיין באהבה זייער עונש און זאפארט ארויס פון קארט וואס
איז א חילול השם איום ונורא, און די מצוה רבה פון מקבל זיין באהבה
איז א מצוה הבאה בעבירה מיט הרמת יד בתורת משה,

אגב, אין מיין בוק איז דאס נישט קיין שום קבלת העונש באהבה, נאר
ר...... אפילו בפתחן של גיהנום אינם חוזרין,

ברךמשהחסיד כתב: [בילד – נישט אפגעהיט] עס איז בכלל נישט קיין "כבוד" אפילו נישט קיין כבוד המדומה צו ליגן אין א חלקה בגזילה, און ס'איז בכלל נישט קיין טובה פאר א נפטר . גזילה פון וועם? ווער האט דאס געהאט אז מ'האט דאס גע'גזל'ט? עס האט אייביג געהערט פאר די ראשי הקהילה חסידי ותלמידי רבינו בעל ברך משה, און עס איז ווייטער געבליבן. חסידי ברך משה האבן אייביג געהאט איינס און די בני יואל האבן אייביג געהאט איינס, דו ביסט א ברך משה חסיד קיינמאל נישט געווען, אפשר ביסטו געקומען צו אים פון תשנ"ט זיך צו פרייען בצרתו, אבער מיט א קוויטל נישט, און קום מיר נישט איינרעדן קיין שטותים. די בית החיים האט אייביג געהערט צו זיינע חסידים און עס איז דארט געבליבן, אונז לערנען פון די ברך משה זייער אסאך, מיין רבי רעדט פון דעם אגאנצן צייט, מיין רבי האט געהאלפן זיין יענקי ברודער צו מאכן געלט אויף די ברך משה חשבון אפילו נאך די מחלוקה. מיין רבי ארבעט ארויסצוגעבן נאך ספרים פון זיין טאטע,מיין רבי געט בנינים נאך זיין טאטע, (משא"כ בנין יאקאבוויטש אין קווינס והדברים ידועים) מיין רבי'נס חסידים געבן ארויס די משה היה רועה, מיין רבי'נס חסידים לערנען און צינדן כסדר ליכט לטובת נשמתו, און מיין רבינ'ס חסידים לערנען ברך משה און נישט נאר מאכן געלט אויף דעם. אלזא עס איז אייביג געווען צווי בתי חיים, איינס פאר חסידיו און איינס פאר מתנגדיו. סאו וכאן הבן שואל, פון וועם האבן דיר דאס צוגענומען? יא! מיר האבן נישט געלאזט אז אויך דאס זאלן זיינע מתנגדים צונעמען. די נייע חלקה איז זייער א חשוב'ע חלקה, און פונקט ווי דער המנוחות, און דער הר הזתים אין ירושלים, עפנט מען שטענדיג נייע חלקות, ווי מען לייגט פרישע נפטרים ב"מ, פונקט אזוי אין קרית יואל האט מען געעפנט ניי חלקות, ווי מען לייגט ערליכע אידן אנשים חשובים, בלי שום שאלות של גניבה וגזילה, און ס'איז זייער א חשוב פלאץ. וואס דאס פארגלייך? דארט עפענט מען ווייל עס איז ליידער נישט דא קיין פלאץ, אויב דו וועסט פארקויפן א חלקה נעבן די הייליגע בעלזא רב זי"ע פאר א בעלזא, מחנובקא חסיד, וועט ער עס אפקויפן בכל הון דעלמא, זיי מאכן נישט אוועק דאס אלטע פלאץ. לגבי הרה"ח ר' יונה ע"ה, דער משב"ק, וואס אויף דעם שרייבן די אהרונים אז העטעך פעטעך מען וואלט אים געלייגט נעבן ר' סענדער דייטש, אויף דעם וואלט מען אפשר געקענט זאגן כבוד המדומה. אינטערעסאנט אז פאר די כבוד המדומה איז געווען צענדליגע דיני תורה אינדערהיים וועגן חלקות, און סיגוט אליינס איז געווען א געטיעכטס ווי צו לייגן ר' משה ארי' ביז מ'האט געבויעט אן אוהל דערנעבן. ליגן אין די חלקת הרבנים און נישט מאוחרי הגדר איז שוין געווען אין די גמרא'ס צייטן אז די גמרא גערציילט אז מ'האט געלייגט איינע פון די אמוראים מאוחרי הגדר אנשטאט א מסור, צוליב דעם וואס מ'האט אויפגעשטוישט די ביידע מיטות. האט די אמורא געקומען צו זיין תלמיד אין חלום און פארציילט אז ער איז נענש געווארן צוליב דעם וואס ער האט געזעהן ווי אזוי מ'פארשעמט א תלמיד חכם, און דאס איז געווען זיין עונש, משא"כ די אנדערע מסור האט אמאל געדארפט צו האבן א סעודה פאר'ן קייזער און די קייזער איז נישט אנגעקומען האט ער געטיילט די סעודה פאר ארעמעלייט און דאס איז געווען זיין שכר. עס איז געווען אן "עונש" צו ליגן נישט אין די חלקת הרבנים, און עס איז געווען א "שכר" צו ליגן יא אין די חלקת הרבנים. די זעלבע איז ר' יונה, ער האט באקומען אן עונש נישט צו ליגן נעבן די רבנים ווייל ער האט געזעהן ווי אזוי מ'פארשעמט א תלמיד חכם און ער האט געשוויגן, אפילו ער איז געווען א תלמיד חכם און אן ערליכן איד. במילא פארדריי נישט א קאפ מיט כבוד המדומה. ווייל אויב יא וואלט ער ווען געקענט ענטפערן גראד כבוד המדומה און נישט וועגן ער האט געזעהן ווי אזוי מ'איז מבזה א תלמיד חכם אבער ווי יעדער ערנסטער מענטש פארשטייט איז סתם שטותים צו מעסטן די זאכן לויט כיבודים, און ווער זאגט איז ס'איז נישט חשוב'ער צו ליגן נעבן הרה"ח ר' משה אפרים הערשקאוויטש ע"ה. קענען מיר דען שאצן ווער ס'איז גרעסער אדער קלענער? איין זאך איז זיכער אז ווער ס'איז עוסק בתורה וביראה אזוי ווי ר' יונה, אזא איינער איז אסאך חשוב'ער ווי איינער וואס רעדט זיך איין אז ער וועט ליגן נעבן דעם אדער יענעם, וואס די זאכן העלפן גאנץ ווייניג. און נישט ליגן און גע'גנב'טע קרקע האט אויך א ספעציעל חשיבות.

און וועגן וואס דו האסט געשריבן אז איינצעלע יחידים. דאס איז נישט קיין איינצעלע יחידים, דאס דארף זיין דיין רבי און מורה דרך, די וועלכע האבן אינטערגעשריבן אז מ'זאל באגראבן אין פאלאקס לאט, די אינטערשרייבער אליינס האלטן נישט איין זייער ווארט

עס איז כדי צו באמערקן א וויכטיגע פוינט וואס וועט אפווענדן ענקער (פאללאק פענס) לעצטע תגובות
די אלע ארבעט אויף וואס יענקעלע באשילדיגט יונה האלפערט ע''ה איז געטוהן געווארען בשעת ס'נישט געווען א רעדע פין אויב אין ווי מ'זאל לייגן אין בית החיים
 דעמאלטס האבען נאך די חברה קדישא אנגענומען טייל מאל די רעקעמאנדאציע פין עזריאל גליק ווי מ'האט טאקע געלייגט ליידער עטליכע עליונים למעלה ותחתונים למטה פאר א שטיק צייט
אין יענע צייט ווען די זאליס האבען נאך טעראזירט ר' בערל פרידמאן - ראה''ק בשעה שמתו מוטל לפניו אפי' ער האט געהאט א געקויפטע חלקה, אדער משפחת האפמאן מיטן סטראשען בשם די פורים בי''ד אז מ'גייט ציברעכן די מציבה אויב מ'קומט נישט נאך זייערע פארלאנגען, אא''וו

ווען די געשלעג איבער די בית החיים האט זיך אנגעהויבן אין שוין יונה נישט געווען אויף די מאפע, מ'האט שוין פין אים נישט געהערט,
סוי די גאנצע בנין וואס די בויסט אויף אז חי' שרה האט יונה געהאט מסירות נפש איז מופרך מעיקרה

שוין, אגוט מארגן, דער ראצער ווייסט שוין פונקטליך פארוואס ר' יונה'ס עונש קומט זיך, כאב פאר דיר נייעס, ר' יונה ז"ל האט געהאט אנדערע השגות צו מברר זיין בשל מי העונש הזה, און ער האט נישט געברויכט קיין הילף פון א היידפארק לץ, און ווער ער וואלט געגלויבט אז ער האט געטאן עפעס אן עוולה אין די פאליטיק ענינים וואלט ער געווען דער ערשטער צו זאגן חטאתי עוותי, אלא מאי האט ער לפי השגתו געטאן ע"פ תורה אין די עניני הפאליטיק,

און אויב דו ווייסט שוין יא פארוואס ס'קומט איינעם עונשים, אונטערסאנט דו קענסט נישט אויספיגערן פארוואס די אהרונים האבן באקומען אזא מכת חרב הרג ואבדן מיטן פארלירן די הויזן אין וומ"ב ושאר מקומות, דער עונש איז עפעס א מיסטערי,

לפענ''ד, וואלט די מנהל געדארפט טוישן די קעפל פין די אשכול, די אשכול איז א תוכן'דיגע שמועס אבער די תוכן אויף וואס די אשכול איז געבויט איז א עוון פלילי, נאכדערצו אז יענקעלע11 האלט עס אין איין דערמאנען, ווייל רעדן אויף א בר מינן איז זייער הארב נישט קיין חילוק וואס זיי חטא איז געווען, כ'מיין מ'זאל נישט מער בארירן דעם נפטר ותנצב''ה, האלט אייך צו די שמועס  איבער די חילוק פין די נייע בית החיים פין קהילות מהרז''ל, וקבל את האמת ממי שאמרו