היימיש-געמאכטע ווערטער

  בליקנדיג (פערצופאל) אין די בלאט פון די וואך האב איך באמערקט צוויי ווערטער וועלכע האבן געצויגן אויפמערקזאמקייט.

1)"די04 'עלעקציעס".
 איך פארשטיי נישט וואס איז דער פראבלעם פון שרייבן דאס ריכטיגע ווארט "וואלן". אדער אויב ווילסטו דוקא יא שרייבן ענגליש, דאן שרייב "עלעקשאנס",און פארטיג. אבער וואס איז פשט פון די אייגן געמאכטע ווערטער? 

2)"אסעסינאציע".
צי ווייסט איר טאקע נישט פון דעם ריכטיגן ווארט דערפאר, "אטענטאט".
עס איז דאך א שאנדע אז יעדער שרייבערל קען באשאפן אייגענע ווערטער.  עס איז דא גענוג ווערטער וואס איז טאקע שווער איבערצודרייען און פאראידישן, אבער אזעלכע ווערטער וואס איז אויך ב"ה אינעם אוצר פון אונזער מאמע-לשון, זע איך נישט קיין סבה צו דארפן פאבריצירן.    אפשר זאל יעדער "אייגענע סטיל" שרייבער אפשרייבן אן אייגענעם דיקשאנערי, אדער כאטש צולייגן א זייטיגן קעסטל ביים ארטיקל פון די נייע חידושים.

ירידת הדורות...

תוקן על ידי allllways ב- 19/11/2006 6:00:48

זיי ווילן דוקא עס זאל אויסזען ביליג כדי צו מאכען דעם רושם פון נו יארק פאסט.

דאס זוכען זייערע ליינער.

_________________

שלמה זלמן

_________________

שלמה זלמן

The European Commission has just announced an agreement whereby English will be the official language of the European Union rather than German, which was the other possibility. As part of the negotiations, Her Majesty's Government conceded that English spelling had some room for improvement and has accepted a 5-year phase-in plan that would be known as "Euro- English." In the first year, 's' will replace the soft 'c'. Sertainly,this will make the sivil servants jump with joy. The hard 'c' will be dropped in favor of the 'k'. This should klear up konfusion and keyboards kan have one less letter.

There will be growing publik enthusiasm in the sekond year when the troublesome 'ph' will be replased with the 'f'. This will make words like 'fotograf' 20% shorter!

In the 3rd year, publik akseptanse of the new spelling kan be expected to reach the stage where more komplikated changes are possible. Governments will enkorage the removal of double leters which have always ben a deterent to akurate speling. Also, al wil agre that the horible mes of the silent 'e' in the languag is disgrasful and it should go away.

By the 4th year, peopl wil be reseptiv to steps such as replasing 'th' with 'z' and 'w' wiz 'v'. During ze fifz year ze unesesary 'o' kan be dropd from vords kontaining 'ou' and similar changes vud of kurs be aplid to ozer kombinations of leters. After ze fifz yer ve vil hav a rali sensibl ritn styl. Zer vil be no mor trubl or difikultis and evriun vil find it ezi tu undrstand ech ozer.

Zen Z Drem Vil Finali Kum Tru!!

איך פארשטיי וואס דו זאגסט, אבער דאס גיט נאך נישט רעכט פאר יעדן צו העלפן מיט'ן עוואלוציע, צי וועלן די היימיש פאבריצירטע ווערטער פון יעדן יחיד אויסמאכן צום עוואלוציע, און צי וועט יענעמ'ס פוילקייט, ווי דו שרייבסט, אויסמאכן צום אידישן שפראך?

אלס מאנסי איינוואוינער האסטו שוין אויך זיכער געהערט די סארט אויסדרוקן: "וואטש אויס" (wach out) וכדומה. דאס איז נישט א טייל פון עוואלוציע, דאס איז פשוט'ע אמעראצעס אינעם אידישן שפראך. די זעלבע איז דא.

צי וועסטו טאקע נישט האבן קיין פראבלעם אז יעדער זאל זיך צולייגן ווערטער ? צי וועט דיך טאקע נישט באדערן אויב קומענדיגע וואך וועט איינער שרייבן א קעפל אינעם בלאט "בוש האט געזאגט סאנדעי (זונטאג), אז אין דזשענוערי (יאנואר) וועט מען אנהויבן דעם פּראסידזשער (פראצעדור) פון ארויספּולן (ארויסציען) די פארסעס (קרעפטן) פון איראק."

לכאורה איז דאס נישט קיין פראבלעם, ווייל עס וועט פשוט זיין א גרעסערע "וואריאציע" פון ווערטער...

 יעדער שרייבער קען דען אפמאכן צו געבן א נייעם נאמען אויף יעדע זאך? איין איינציגע שרייבערל קען דען קאנטראלירן די עוואלוציע פון א שפראך? 

 עס גייט נישט אזוי, עס איז אין לדבר סוף.

 
קום אויף (קאם אן), שנייד מיר אביסעלע סלעק...

בן אדמ'ל

 ריכטיג זענענן דיינע רייד.

אגב, איך גלויב אז אבותי האט זיך נאר נאכגעשלעפט, אבער רבותי הק' פארטרעט ווארשיינליך איינעם צוויי, טא לאז וויסן ווער זיי זענען, די וועג-ווייזער?

 ואגב דאגב, מיין איך אז דער סעמיקאלאן (;) וואס ליגט נאך דאס ווארט "שטאפלען", איז נישט אזוי אויסגעהאלטן. דזשאסט טיזינג...

תוקן על ידי menchele ב- 24/11/2006 19:58:09

איך בין אויך דא אפצוגעבן מיין שטימע קעגן די אומפראפעסיאנאלע וועג פון אויסנאגן ווערטער פון קליינעם פינגער און זיי אריינשטעלן אין אן אזויגערופענע "פראפעסיאנאלע צייטונג".

איך האב זיך אויך אנגעקלאפט די וואך אין עטליכע ווערטער אין "בלאט" וועלכע האבן געשיינט אביסל מאדנע, אדער בין איך פשוט דער וואס דארף מער ליינען און ארויסקראצן אידישע ווערטער-ביכער.
איין ווארט שטייט דארט : "דעליקאטעסטן".
דערנאך שטייט א גרויסע קעפל ווי פאלגענד: "א שפאס ווערטל וואס ריזיקט מיט געלט". וואספארא ווארט איז "ריזיקט"? לכאורה האבן זיי געמיינט: "ריזיקירט". אבער אליין אראפנעמען אותיות, אן רשות, היתכן?
אויך האב איך עטליכע מאל געזען "לאקאציעס". וואס איז שלעכט מיט "פלעצער", ערטער" .

_________________

שלמה זלמן

_________________

שלמה זלמן

_________________

שלמה זלמן

זיסקייט

דער בלאט קען מען נישט אסערן פונקט ווי מען קען נישט אסערן דעם נו יארק פאוסט.

אמת דער בלאט איז דאס נידריגסטע שפראך וואס קען נאר זיין, אבער כנראה אז דאס וויל דער עולם, אויב דער עולם וואלט געוואלט בעסער'ס וואלטען זיי נישט געקויפט דער בלאט, אין דער בלאט וואלט געמוזט זוכען בעסערע שרייבער.

_________________

שלמה זלמן

יוי די זיסקייט, איך האב געמאכט א דזשאוק (?)

די קוקסט אויס געפערליך בייז אויפ'ן בלאט מער ווי דאס אז זיי שרייבן נידריג-קלאסיג (צריך בדיקה), איך קען פערזענליך געוויסע שרייהערס פון די בלאט אשר לא יודעים בין ימינם לשמאלם אויף דער אידישער שפראך, אבער משה לייב'ס פארווערטס-סטיל (יודישיסטיש) אידיש איז אויך איבערגעטריבען.
טו סאם איט אפ, וואלט איך געשטיצט א היימיש-אידישע ווערטער-בוך (דיקשינערי)  מיט א נייע ווערסיע (אפדעיטעד?) יעדעס יאר, ארויסגעגעבן דורך א גרופע פראפעסיאנאלע שרייבערס,

ס'קען אפי' זיין א גוטע געשעפט (ביזנעס) נא, זיסקייט, שלמה-זלמן, מענטשעלע, שלעכטע איינפאל?

איך קוק איבער מיינע ארכיוון און כ'זע אז איך האב שוין איינמאל געהאט א דעבאטע מיט דעם שלמה זלמן בנוגע זיינע שוואכע קענטעניסן אין שרייבן.

http://masoret.hevre.co.il/hydepark/topic.asp?whichpage=2&topic_id=2020766

אבער קוקט אויס אז ער האט זיך נאך אלץ נישט דערלערנט.

זיסקייט, דו ביסט מתוק מדבש, איך בין מיט דיר אלל דע וועי, אבער ביטע שיין, ברענג נאר מסורת לינק'ס, אנשטאט געווענדליכע היידפארק.

יישר כוח.

_________________

שלמה זלמן

זיסקייט. זעט אויס אז דו האסט א פערזענליכן אינטערעס אין די צייטונגען וועלכע כ'האב קריטיקירט ווייל דו האסט מיר אטאקירט פערזענליך כאטש וואס איך האב נישט דיר קריטיקירט.

ס'פארדריסט מיר אז כ'האב נישט מיטגעהאלטן יענעם דיסקאשן (דיסקוסיע?) וואס דיין לינק האט צוגעפירט. כ'האב דאן פאר א שטיק צייט נישט געהאט קיין אינטערנעט און איך בין נישט געווען "אן טאפ אף איט".

א) א קריטיק(ירער) דארף נישט קענען בעסער ווי די זאך וואס ווערט קריטיקירט. אדרבה, האסט אמאל קריטיקירט א זינגער? מאלער? טאנצער? שפילער? בעל תפילה? - קענסטו דען בעסער? איז דיין פונקט קלענער געווארן ווייל דו קענסט בכלל נישט טון איינע פון די זאכן? (איך רעד טעארעטיש פארשטייט זיך. כ'קען נישט דיינע פערזענליכע קוואליפיקאציעס) - זיכער אז נישט. קענען די בוק רעוויוערס שרייבען בעסער ווי די נאוועליסטן? זענען די מואווי רעוויוערס בעסער ווי די דירעקטארס? ווארשיינליך אז נישט. נאר וואס דען? מ'דארף נאר האבן א גענוג באגרייפנדן באקאנטשאפט אינעם פעלד וואס ווערט איצט באהאנדלט צו קענען זיין א קריטיקירער.

ב) איך בין נישט קיין שרייבער. פעריאד. כ'האב זיך קיינמאל נישט פארגעשטעלט ווי א שרייבער און כ'האב קיינמאל נישט געארבעט אלס איינער. די איינציגסטע מאל וואס איך שרייב אידיש איז דא אין פארום. כ'קאטשקע אפ מיינע געדאנקען און כ'גיי ווייטער. איך בין דאס אפילו נישט מגיה ע"פ רוב. איך בין וואס קען אנגערופן ווערן אויף ענגליש א casual writer אדער אן amateur.

 קומט אויס אזוי: א) איך בין בארעכטיגט צו קריטיקירן דעם אדער יענעם שרייבער אדער אויסגאבע כאטש וואס איך אליין בין נישט קיין שרייבער. און ב) טאקע ווייל איך קען נישט גוט שרייבן נעם איך זיך נישט אונטער צו פובליצירן מיינע געדאנקען אין א צייטונג / מאגאזין. אבער די "גוטע" שרייבער, די וועלכע פיטערן אונז מיט אינהאלט, אויף זיי איז די קשיא: אז דו קענסט יא... און די קשיא גייט אויך אויף די מגיהים למיניהם. זייער ארבעט איז דאך צו פאררעכטן די פעלערן פון די שרייבער, נו וואו זענען זיי?

 נאר וואס דען? ס'איז דא אן אלטער אידיש ווארט: בעסער שלעכטע סחורה אין א גוטן מארק ווי גוטע סחורה אין א שלעכטן מארק. אז דער עולם צוכאפט וואס מען פיטערט אים איז צו וואס, צו אלע רוחות, זיך אנשטרענגען צו מאכן בעסער? פארוואס זאל מען אויפנעמען א גוטן מגיה אז מ'קען לייזן אן קיין מגיה בכלל?

שלמה זלמן, לאמיך עס מאכן אין קורצן.

דער בלאט איז א זשורנאליסטישער דיזעסטער, און איינער וואס זאגט אז די דאזיגע צייטונג צייכנט זיך אויס מיט'ן האבן די גענויע גראמאטישע כללים, און "פונקטן", ווייסט נישט בחייכון וביומייכון, און קען זיך נישט ערלויבן זיך צו פארגלייכן צו די בוך און מואווי "קריטיקס".

ווען דו וואלסט זיך געשטעלט אויפ'ן אינהאלט פון די ארטיקלען אדער גראפישן אויסשטעל, וואלסטו אפשר געווען גערעכט מיט'ן זיך צוגלייכן צו די קריטיקס, אבער אנשטאט האסטו זיך באצויגן צו א פונקט וואו דער בלאט איז דאס ערגסטע פון אלע אנדערע היימישע אויסגאבעס, טאקע דאס אז זיי פארמישן זיך גאנץ אפט צווישן און/אין, צו/צי, און זיי ווייסן נישט וואו מען דארף לייגן די ריכטיגע קאמעס, פאינטס, עקסקלעמעישאן פאינטס, קוועשן מארקס, סעמי קאלאנס, קוואוטס, סקווער ברעקעטס, פערענטעסיס, א.א.וו. און דו האסט גע'טענה'ט אז דארט צייכענען זיי זיך גאר אויס.

די קריטיקס קענען טאקע נישט בעסער שרייבן ווי די שרייבערס און קענען נישט בעסער דירעקטירן ווי די דירעקטארס, אבער זיי קענען יא בעסער ריוויוען ווי די שרייבערס און די דירעקטארס. אין אנדערע ווערטער: ווען זיי שרייבן א ריוויו קען מען תיכף זען אז דער וואס ס'שרייבט עס איז א מבין (Maven).

אויב פארשטייסטו נאך אלץ נישט וואס כ'מיין, לאמיר דיר געבן נאר איין משל: ס'איז נישטא אזא זאך ווי פון מיט א י'...

_________________