ברעיקינג: נייע וועכנטליכע אויסגאבע/צייטונג

ווי אזוי גייט עס הייסן?

אנאנים: איך לייען נישט אזוי ענגליש מאטעריאל, און איך בין נישט באהאווענט אין די אלע זאכן. דער שטערן און די אנדערע לייען מאטעריאל זענען מיר זייער נוצבאר און איך האב גאר שטארק הנאה דערפון. למעשה טוען אזוי ארויסזיפן פון די אלע גוי'אישע פלעצער די ענינים וואס זענען אינטערעסאנט פאר אידן, און לייגן דאס אראפ אויף א גאר אינטרעסאנטן אופן. כה לחי!

 יוסקעלע,

ווי ווייט איך געדענק איז קיינמאל קיין איסור אויף 'דער שטערן' נישט געווען. (מיר האט מען געלערנט: א צעטל אן א חתימה איז א בלויזער פאשקעוויל).

צודיק,

מ'קען טאקע נישט וויסן, אבער לאמיר האפן אז זיי וועלן האבן שכל און פארשטיין אז דער עולם עקלט זיך שוין פון די קינדערישע קריגערייען, און זענען שוין מיד פון די אלע פאליטיק, און קיין געלט ברענגט דאס זיכער נישט.

זיידיאנטשי – ליכטיג,

די רעדע איז דא פון א מאגאזין "פלאס" א צייטונג (א שטייגער ווי די משפחה אין ישראל). לויט ווי איך הער וועט די אויסגאבע בלייבן פונקט ווי ביז יעצט, די פיר ביילאגעס פון די צייטשריפט - אריינגערעכנט 'דער שטערן' צווישן זיי.

און אויסער דעם גייען זיי אויך צולייגן דערצו א וועכנטליכע 'צייטונג'.

מיין אלטער פריינט, אנאנים,

איך פארשטיי אז וואס איך וועל דא צוברענגען וועסטו מוזן שרייבן  פונקט קאפויער, כדרכך.

יעצט לענין, אמת עס איז דא פיל אינטערעסאנטער אויף די ענגלישע שפראך, אבער איך פארשטיי נישט ווי עס קומט דא אריין. מען רעדט דאך דא פון אונזער אידישן שפראך וואס טויזנטער ליינען (א שטייגער ווי 'שמעק טאביק' וואס ליינט נישט אלע ענגלישע אויסגאבעס אזוי ווי דיר), דעריבער איז דאס גוטע נייעס צו זען אז דער 'צייטשריפט' וואס האט זיך ארויסגעשטעלט אלס היבש אינטערעסאנט וועט ערשיינען וועכנטליך, פלאס א צייטונג. און ווי 'שמעק טאביק' האט גוט ארויסגעברענגט.

איך האב עס נעכטן געקויפט. גאנץ אינטערעסאנט. איך גלייב נאך נישט אז איך גיי צאלן דערפאר וועכענטליך 5 דאלער, איך ווייס נאך נישט צי איך בין גרייט צו ספענדן אזויפיל געלט, און ווען/אויב איך וועל האבן צייט צו ליינען די אלע לייען מאטעריאל, (פלאָס די אנדערע אויסגאבעס).

איין זאך באדערט מיך אבער יא. איך האב אלס ליב געהאט דעם שטערן'ס פארמאט. קלענער ווי געווענליך (כאטש בערך א יאר צוריק איז עס אביסעלע געוואקסן), און די הארטע דעקלעך, און שטארקע צוזאמענגעבינדענע באנד, האב איך מער ליב געהאט ווי די דינע גלאנציגע פאפיר, טראץ דעם וואס עס איז קאלערדיג - א שטייגער ווי די בעלייכטונגען, בליק/קינדער בליק, דער פלאם, און... די צייטשריפט.

אצינד, האט דער שטערן זיך צוזאמענגעשטעלט און נאכגעמאכט די צייטשריפט, און אלע האבן זיי די גרויסע, דינע, גלאנציגע, קאלירפולע, אומפראקטישע פאפיר. און שוואך באהאפטן - ד.ה. מיט יעדע שלעפ איז עס צוריסן ווי א נאסע מצה...

איך פלאן זיי אריינצושיקן א בריוו דערוועגן. זיי שרייבן דארט אין "די רעדאקציע'ס ווארט" אז וואס די לייענער וועלן בעטן וועלן זיי ערפילן, כדי מוציא צו זיין א דבר השלם צו יעדנ'ס צופרידנהייט. ונזכה ונחי' ונראה.

דער פראבלעם מיט'ן "שטערן" איז אז ס'איז זייער נישט גוט אויסגעלייגט. אינטרעסאנטע ארטיקלען, יא. אבער זייער קינדעריש געשריבן און דער אויסלייג איז א איבל. כ'פלעג עס אמאל קויפן ביז כ'האב זיך פאר'עקל'ט. די שרייבער'ס ווייסן נישט וואו צו לייגן א פינטל, א קאמע אדער קוואטעישן מארקס (גענז פיסלעך). די בילדער זענען בדרך כלל פון א שוואכן קוואליטעט, ווי גלייך מ'וואלט זיי געקאפיעט פון א פעקס מאשין. אפשר דורכ'ן איצטיגן שידוך מיט'ן צייטשריפט וועט ווערן פארראכטן די פעלערן.

אינצווישן וועל איך ווייטער ליינען דעם ניו יארק טיימס.

שלמה זלמן

איך מוז זאגן אז איך האב געקויפט דער שטערן\צייטשריפט לעצטע וואך דאנערשטאג, און איך בין מלא התפעלות, איך האף אז זיי וועלן ממשיך זיין אויף דעם וועג מיט גרויס הצלחה.

איין זאך איז נישט אזוי קלאר: וואס וועט זיין די אונטערשייד צווישן "צייטשריפט" [מאגאזין] און "דער שטערן"?

אויבן אויף קוקט אויס אז די אונטערשייד איז ווי פאלגענד:

'צייטשריפט' איז אקטואליע, און 'דער שטערן' באשטייט פון לענגערע באשרייבונגען איבער פארשידענע אינטרעסאנטע טעמעס, 'לאו דוקא' די וואס זענען 'אקטועל' [אבער נישט אויסשליסנד]. אבער איך מיין  אז די רעדאקציע האט פארפעלט קלאר צו שטעלן די דיפערענס צווישן די צוויי אינעם 'ווארט פון רעדאקטאר' [אדער ווי עס הייסט...].

[לדעתי הענייה, איז די צוטיילונג צווישן 'שטערן' און 'צייטשריפט' איבריג און נישט ראטזאם, מענטשן ווערן צומישט פון אזוי פיל העפטן, עס פארשאפט איבריגע קאפ וויי... גענוג מיט דריי העפטן פאר 1. ערוואקסענע, 2. פאמיליע, און פאר 3. קינדער, פלאס א 'צייטונג', ס'איז איבער גענוג... מער פון דעם איז שוין בבחינת תפשת מרובה לא תפשת... איי וואס טוט מען מיט דעם 'ברענד נעים' פון 'שטערן'? חכמה בגויים תאמין, ביי די גויאישע פרעסע פאסירט אויך אמאל אז צוויי פובליקאציעס פאראייניגן זיך, אין די מער 'קלינגעדיגע' נאמען טוט רעפרעזענטן די ווייניגער קלינגעדיגע מיט גרויס כבוד און טריישאפט... אין דעם פאל מיין איך אז דער נאמען 'שטערן' זאל אפטרעטן פארן 'צייטשריפט' און כדי שלא לבייש את המערכת הישנה פון 'דער שטערן' קען מען 'לפנים משורת הדין' צושרייבן מיט קליינע בוכשטאבן 'דער שטערן'... סוף כל סוף, נישט דער נאמען איז די עיקר נאר די רעזולטאט, אין אונזער פאל: "געלט"...]

מיט שעצונג,
ש"י

 שלמה זלמן

דו ווילסט צושטעלן דעם "ניו יארק טיימס" צו די אידישע אויסגאבעס דאן איז דא שוואכע שאנסן אז זאלסט אמאל בכלל נעמען אין דער האנט אריין עפעס אידישע ליין מאטעריאל. אבער מ'רעדט דאך דא פון אנדערע טויזנטער וואס ליינען יא און ווילן זיך יא האלטן צו אונזער באליבטע כמעט-פארגעסענע מאמע לשון. און דער "שטערן" אויסגאבע איז אין פאקט פון די מערסט-אויפגעכאפטע. אויב דו אליין ביסט מודה אז די ארטיקלעך זענען אינטערעסאנט, זע איך נישט פארוואס זאלסט עס נישט ליינען בלויז צוליב דעם חטא פון נישט לייגן די גענזן פיסלעך אויף זייער ריכטיגע פלאץ וכדומה.
אבער ווי עס קוקט אויס וועט זיך עס טאקע אינעם גראפישן שטאנדפונקט פארשענערן פון איר צוזאמשטעל מיט "צייטשריפט".  לעטס גיוו דעם ע שאט.

(אגב, אויב דו ביסט יא אזא דייקן, וואלט איך דיר אויפמערקזאם געמאכט עטליכע גרייזן אויף דיינע אויבערשטע ווערטער. 
אינטערעסאנטע, אנשטאט אינטרעסאנטע.
דער שטרעכל ביי "שרייבער'ס" איז גענצליך איבריג. עס קומט פשוט: שרייבערס. 

אידיש קינד,

דאס האב איך טאקע געוואלט דעם שלמה זלמן אויפמערקזאם מאכן, אז ער פארשטייט נישט צו קיין גענזן פיסלעך און קיין פינטלען, זאל ער דעריבער נישט זאגן פאר יענעם אז יענער ווייסט נישט וואו זיי באלאנגען.

אויסשטעל פון בילדער און גראפיקס? איבער דעם קען ער זאגן א דיעה, אבער וויאזוי קען ער זאגן פאר יענעם אז יענער שרייבט נישט גוט, ווען ער פאנגט נישט אן צו וויסן בחייכון, וויאזוי מען דארף שרייבן.

אגב, ביזטו גרייזיג מיט די גענזן פיס. עס דארף גענוצט ווערן דוקא פאר ציטאטן. נאר אין אידיש האט מען עס גרייזיג אנגעפאנגען צו נוצן מדגיש צו זיין ווערטער. דער אנגענומענער וועג פון מדגיש זיין ווערטער איז זיי צו מאכן באלד אדער איטאליק.

און דאס זעלבע ביזטו גרייזיג מיט דעם אז מען דארף נוצן א קאלאן בעפאר'ן ברענגען א ציטאט. ס'איז פאלש פאלש פאלש. אין רוב פעלער דארף מען עס נישט נוצן (קוק אין לינק ביים סוף), נאר ס'איז גענוג א קאמע.

נ.ב. דא קענט איר זען די כללים ווען מען דארף נוצן גענזן פיס און קאלאנס:
http://owl.english.purdue.edu/handouts/grammar/g_quote.html תוקן על ידי - ziskeit - 29/08/2006 19:49:25

זיסקייט,
א קאלאן מיט גענזען פיס איז די זעלבע זאך, מ'קען נוצען אדער גענזן פיס אדער א קאלען.
ס'איז מקובל צו נוצען א קאלען אויב פון דא ביז צום סוף איז א ציטוט. אבער עס איז נישט מוכרח.

כורמיזא, איך קען זיך נישט אויס אין מוזיק. ביי מיר איז דזשי מיינאר און בי פלעט (איך האב עס גוט ארויסגעזאגט?) די זעלבע זאך.

אגב, אין דעם לינק וואס איך האב פריער געברענגט ווערט קלאר ערקלערט ווען מ'דארף נוצן א קאמע און ווען א קאלאן (גענזן פיס מוז מען אלעמאל נוצן ביים ברענגען א קוואוט).

Use a comma to introduce a quotation after a standard dialogue tag, a brief introductory phrase, or a dependent clause, for example, "He asked," "She stated," "According to Bronson," or "As Shakespeare wrote." Use a colon to introduce a quotation after an independent clause. 0

<*>

As D. H. Nachas explains, "The gestures used for greeting others differ greatly from one culture to another."  0

D. H. Nachas explains cultural differences in greeting customs: "Touching is not a universal sign of greeting. While members of European cultures meet and shake hands as a gesture of greeting, members of Asian cultures bow to indicate respect."  0

זיסקייט, שרייב מיר ביטע די כללים פון די "קאלאן" און "גענזען פיסלעך" אויף יידיש

עס איז קענטליך אז חברינו שלמה זלמן האט עפעס קעגן 'דער שטערן' אין אלגעמיין, ווען ער גרויסט זיך אז ער ליינט אים נישט צוליב די פילע גראמאטישע טעותים וואס דעריבער קען ער עס נישט ליינען פליסיג און געשמירט.

אלס איינער פון די געטרייע ליינער פון דעם העכסט געלונגענע און שנעל אויסגעכאפטער אויסגאבע, וואס איז כמעט די איינציגע אידישע אויסגאבע וואס כ'פלעג ליינען פון איין זייט צום צווייטן מיט אירע אינהאלטספולע ארטיקלען וואס איז באמת א זעלטנהייט אין היינטיגע אידישע צייטשריפטן, ווייס איך נישט על מה יצא הקצף, וואס האט ער דארט געטראפן אזעלכע פעלערן וואס זאל אים פארמיאוסן דערפון אזש אים אויפטוישן צום 'טיימס'? איך פארשטיי אז איך בין א מן הארץ אין אידישען אויסלייג ווי עס קענען עדות זאגן מיינע מאמרים דא אויפן פארק, וואס זענען פול מיט טעותים, אבער איך גלויב אז ווייניג פון די אידישע ליינער ווייסן בכלל פון אזא זאך ווי כללים און דקדוק אין אידישן שפראך, און בעיקר וויל מען עס זאל זיין פליסיג און צוציענד, און אין דעם איז 'דער שטערן' דער וועג-ווייזער פון וועלכע אנדערע מעגן זיך לערנען.

בכלל ווער זענען די וואס מאכן אפ די כללים? דער איד, דער בלאט? אדער האט יעדער שרייבער די רעכט צו דרייען מיט די ווערטער ווי אים געפעלט?

אפשר וואלט טאקע כדאי געווען אז מען זאל אין איינע פון די נייע צייטונגען מאכן א קאלום איבער דער דאזיגער נושא און זאלן די אומוויסנדע ליינער/שרייבער זיך דערלערנען ווי מען לייגט אויס א מאמר אנע גרייזן?

--------

איך האף אז מען קען פארשטיין די ווערטער וואס זענען אומווילענדיג ארויסגעלאפן פון אונטער מיין קיבאורד, און זענען שוין ווייסעך וויפיל מאל איבערגעקוקט און אויסגעמעקט און נאכאמאל איבערגעשריבן געווארן צוליב די שרעק פון די הויכגעזעצטע גראמאטיקער און קארעגירער וואס איך האב אפי' נישט געוואוסט אז זיי דרייען זיך דא אין פארק. ושגיאות מי יבין.

---

דעם שבת איז ווי ערווארטעט געווען באקלעפט די ווענט פון די בתי מדרשים מיטן כמו-איסור פון הרה"ג ר' יצחק אלעזר מאסקאוויטש שליט"א פון די אנגעזעענע רבנים בעיר ואם בישראל מאנסי, ווי ער האט זיך אויסגעדרוקט זייער שארף איבער לאזן די קינדער ליינען אויסגאבעס וואס באשרייבן האטעלן און פאליציי אגענטורן וואס קען האבן א שעדליכע השפעה אין די יונגע מוח'לעך און קען האבן פאטאלע פאלגן ה' ירחם.

דער זעלבער נוסח פון די דרשה איז געווען געדרוקט מיט א צייט צוריק אבער אן ארויסשרייבן דער נאמען פונעם רעדנער וואס האט מסתם עס נישט געוואלט ארויסשרייבן ברבים, אבער אצינד ווען מען זעט אז דער אידישקייט שטייט אין א סכנה האט מען בעל כרחך געמוזט ארויסשרייבן דעם פולן נאמען אין ריזיגע קידוש לבנה אותיות אז אלע זאלן וויסן אוועקצושטיין פון אזעלכע אומאויסגעהאלטענע בלעטער.

דער צעטל קלעבער און פארשפרייטער פארגעסט אבער צו ליינען עטליכע ווערטער וואס שטייען קלאר ארויס אויפן פאפיר, אז ער האט קלאר גערעדט אז מען זאל עס נישט געבן צו ליינען פאר די קינדער, וואס ביי זיי, האלט דער רב וועט דאס ברענגען צו טראכטן פון מותרות וכדומה, און דאס איז דאך די מעלה פון דעם נייעם צייטשריפט וואס צוטיילט דאס אין באזונדערע חלקים אז די עלטערן זאלן אויסקלויבן וואס זיי האלטן איז גוט פאר די קינדער.

(מאכט זיכער צו באמערקן די קומענדיגע צעטלעך וואס וועלן פעלן די ווערטער איבער לאזן קינדער עס ליינען, און אזוי האבן א פארטיגער איסור אז מען טאר זיי נישט אין די האנט נעמען). 

רעדנדיג וועגן די כללים פון שרייבן, גענזן פיסלעך, און מענטשן פיסלעך, און וואס נישט? – וואלט איך געוואלט אויסדרוקן מיין געשריי פון טיפן הארצן אויף די אנדערע אויסגאבעס, נעמליך, דער בליק און דער פלאם.

וואס איז געשעהן?

איך פארנעם שוין נישט די טעותי הדפוס וואס פאלן אריין לרחצה, ממש נישטא קיין פאראגראף אן קיין טעות. היתכן כזאת? איינמאל א חודש מען גיבט ארויס אן אויסגאבע, קען מען דאס נישט אביסל מגיה זיין? איינע פון די מערסטע באקאנטע טעותים איז אז אנשטאט שרייבן, למשל, זעקס טויזענט אזוי: 6,000 -  שרייבט מען עס אזוי: 000,6. מען קען אסאך מאל צודרייט ווערן! פארוואס קענען זיי נישט איינמאל פאר אלעמאל דאס פאררעכטן? און אז זיי קענען נישט, זאלן זיי נישט שרייבן קיין פארגרייזטע צייטשריפטן! (אדער זאלן זיי מיך רופן, איך וועל זיי ארויסהעלפן..).

איך האב נעכטן געקויפט "דער בליק" פון דעם חודש, און איך רייב מיר די אויגן צי איך זעה גוט צי איך חלום נאר: אינעם גאנצן העפט, וואו עס קומט א "קאמע" שטרעכל (כזה ,) שטייט אנשטאט אן "אויבער שטרעכל" (כזה '). רחמנא יצילנו! מען קען פשוט משוגע ווערן לייענענדיג! אדרבה איבערצייגט אייך אליינס. נאך דערצו ווען עס קומען די פארדרייטע נומערן, האט איר זעקס טויזענט כזה: 6'000 - איז דאס נארמאל?!

איך פארשטיי אז עס קען אריינפאלן גרייזן אין א אויסגאבע, שגיאות מי יבין, אבער למעשה קוקט מען דאך דאס איבער עטליכע מאל, נישט אזוי? איז ווי אזוי קומט אריין אזעלכע גראבע אומפארשטענדליכע אומבאקוועמע מיסטעיקס? אפילו אין היידפארק שרייבנדיג אין איילעניש טרעפט מען דאס נישט!

צו דער פלאם: נעקסטע חודש שרייבט אריין מיין דרשה אין אייער אויסגאבע: אונטערן נאמען: ה.פ. שמעק_טאביק! (והמבין יבין)........

תוקן על ידי - שמעק_טאביק - 31/08/2006 20:24:24