ויואל משה תמוה מאוד

די ווילסט מדמה זיין דעם רב הלברשטאם צו רש"י הק'? אדער דעם ויואל משה צו די פסוקי התורה ?...

יא דאס ר' בערל האלבערשטאם ע"ה

דאס איז געווען א חודשליכען ירחון וואס די עדה האט ארויס געגעבן אין די סוף מ' יארן. איך ווייס נישט ווי מען קען עס באקומען היינט.

דעמאלטס האט מען עס געקענט באקומען ביי ר' שלמה יוסף וואלדמאן

גאסט

יישר כח

יענקיס

איך וויל מדמה זיין א קונטרס צי א ספר

יעצט אז מען האלט שוין דא,אז איינער האט ציגעברענגט, אז די קשיא וואס Baachi האט געפרענגט איז שוין געדריקט, אין מען איז זיך שוין מפלפל דערין

טראכט איך אז די קשיא איז גאר נישט אייגענס פין Baachi,נאר ער האט געזען די קשיא געדריקט, אין האט עס בכוונה אדער שלא בכוונה אהער געברענגט אנעם תירוץ

עס איז נישט קיין עוולה, אויב ער טיט עס נישט לקנתר,נאר פשוט להגדיל תורה ולהאדירה

תוקן על ידי - שלום_משה - 06/11/2005 3:51:00

אני על משמרתי אעמודה

א) דער ויואל משה האט נישט געמיינט ר' בערל ה"ש פשעטל, ווען יא וואלט ער דאס געזאגט.

ב) פון רמב"ם ווייזט בפירוש אויס אז מהאט נישט מתרגם געוועהן בכלל

וז"ל הרמב"ם
הקריאה והברכות בלשון הקדש שנאמר תקרא את התורה הזאת בלשונה אע"פ שיש שם לועזות:
במפ': שאינם מבינים דס"ד שיתרגמו עבורם,
ולדידהו היה אומר מכיוון שמתרגמין

(ו) וגרים
לא הזכיר נשים
שאינן מכירין חייבין להכין לבם ולהקשיב אזנם לשמוע באימה ויראה וגילה ברעדה כיום שניתנה בו בסיני
גם פה לא נשכר כלל ממתורגמן
אפילו חכמים גדולים שיודעים כל התורה כולה חייבין לשמוע בכוונה גדולה יתרה ומי שאינו יכול לשמוע מכוין לבו לקריאה זו שלא קבעה הכתוב אלא לחזק דת האמת ויראה עצמו כאילו עתה נצטוה בה ומפי הגבורה שומעה
שהמלך שליח הוא להשמיע דברי האל
ולא המתורגמן שמפרש הענין לבסוף.

בשלמא אם היו מתרגמין תיכף ניחא, אבל לא לדרשת תרגום לבסוף מפי אחד החכמים, לא לזה היו צריכין לבא כל העם.

וגם בחכמת שלמה תקפ"ט סימן א' מהרש"ק שהמלך הוא השליח דרחמנא ואינו יכול לשוויא שליח אחר, ואינו מזכיר המתורגמן הזה.

גם בחלקת יואב וגן ר"מ זעמבה זצ"ל (שאין תחת ידי) עמדו בזה אם אפשר לברך ברכות התורה אם אינו מבין הקריאה (המ"מ מספר המפתח להרמב"ם) משמע שלא היה שום מתורגמן

ולעצם דברי ר' בערל ז"ל ראייתו ממתורגמן של דרשות תורה שבע"פ אבל לא תורה שבכתב שאפשר לטעות כמו שכתב רש"י במגילה, ואעכו"כ במעמד הקהל שכל ישראל היו בה לא העמידו מתורגמן ביותר מפסוק אחד.

ומב שכתב הר"ב ה"ש הנ"ל שהמלך בעצמו היה מתרגם היא ממש ליצנות. כי בוודאי היה נזכר אם היה עומד או יושב או קודם ברכה או לאחר ברכה הלא כל פסיעה ופסיעה מזכירים מהמעמד הנשגב הזה, ופתאום מתיישב לו המלך על הבימה ומתחיל לספר בלשון אידיש כל המעשיות לנשים...

אבל ביודעי ומכיר את כתבי ר"ב הנ"ל ידעתי שערבך ערבא צריך והתבוננתי בחסדי דוד שהביא מהתוספתא סוטה.

ושם כתוב שהענין שדורשין דרשות היו שהחכמים שביניהם היו דורשין דרשות חז"ל על הפסוקים שנקראו. ומוסיף תיכף שזו הוא שיטה יחידאה של רבי ולא אליבא דהלכתא מכיוון שלא הוזכרה לא בגמרא ולא ברמב"ם.

מכל הלין טעמי, דוחק גדול להעמיד

א) שזו היתה כוונת הויואל משה - לכה"פ היה לו להזיכר את "החידוש" הזה
ב) שהיה בכלל איזה מתורגמן בביהמ"ק מכיוון שלא הוזכר בשום מקום
ג) שנשים לא הבינו בלשון הקודש, מלשון הגמרא "נשים באות לשמוע" וגם הרמב"ם מזכיר רק גרים
ד) שהיה איסור בדבר שהנשים יבינו מה שהמלך קורא (כדברי הויואל משה)

והיותר נכון שפשוט אשטמטתיה, ואין ספק אם היה זוכר דברי רש"י היה כותב בלשון אחר או שהיה חוזר בו.

בעצם מי שחולק על דברי הויואל משה הנ"ל יש לו ראיה חזקה מאוד מפרשת הקהל.

היה מי שהעיר שהתויו:ט חולק על רש"י אבל אינו כן בכלל. הוא רק מעורר שהתמיה של רש"י עוד לא מתורצת רק בזה שאין מתרגמין אחריו וצריך גם להוביף שמשום כבוד המלכות אין חוששין לכבוד הציבור, אבל לא על עצם הקביעה שאין מתרגמין אחריו.

וכשתדייק בדברי רש"י הבדולחים, כתוב "אין לא מתורגמן" כלומר מתורגמן הרגיל "ואין מתרגמין אחריו" זה המתורגמן של אוקים אמורא עליה הנ"ל.

שלום משה

וואס שמעקט דיר בעסער?

א פרישע קשיא ענטפערסטו אז מהאט אמאהל נישט געפרעגט, איז א סימן סנישט קיין קשיא
איין אלטע קשיא ענטפערסטו סאיז איין אלטע קשיא האט מען דאס שוין מסתם פארענפערט.

וועלכע קשיות שמעקן דיר בעסער?, שאל ממנו ואתנה



תוקן על ידי - baachi - 08/11/2005 6:01:31

באטשי

אנן בדידן ואינהו בדידהו

עכ"פ איז ער שוין נישט תמוה מאד

אפשר סתם תמוה

אבער פארוואס האסטו דאסמאל געשריבן אויף לשון הקודש?

ברויכסטו א מתורגמן?

אדער ביסטו דער מלך פון היידפארק ואין מתרגמין אחריך

מלך זקן וכו'

אבל מלך אביון

בענעדיקט
ממ"נ

די נשי דידן וואס מעגען לערנען, קענען דאך לשה"ק.
דיינע יענטעס וואס טארן נישט לערנען קענען דאך נישט קיין לשה"ק.

מתורגמן למה?

קיבלתי עכשיו א שיינעם בירור זעהט אויס כמה דברים של טעם אויף דעהם ענין פון איינעם וואס זיין ניק האט אויך נישט געהאט קיין מתורגמן...

ער שרייבט ער וויל נישט שרייבן קיין ד"ת אויפן וועב

איך מיין אז עליך אמר קרא

(ה) שִׁבְתְּךָ בְּתוֹךְ מִרְמָה, בְּמִרְמָה מֵאֲנוּ דַעַת אוֹתִי נְאֻם ה'

עני וועי איט וואז א פלעשזור


תוקן על ידי - baachi - 08/11/2005 6:29:12

איך וויל נאר צולייגען מיינע צוויי סענט, אז דער תירוץ וואס מען האט דא סורק געווען, איז סתם אויף געבלאזענע תורה אהן קיין ראי'.

עס איז נישט דא קיין שום סיבה צו זאגן אז עס איז געווען דארט א מתורגמן, חוץ כדי צו זאגען אז דער רבי זי"ע איז נישט געווען סתם א טועה בדבר משנה.

בכל אופן, איז כדאי צו צוקוקען די טרענד פינעם אשכול, מען זאל נישט ענטפערען, מען מוז נישט ענטפערען, מען האט גענטעפרט, און נאך דעם איז מען צו פרידען אז מען האט געטראפען א תירוץ.

א מוסר השכל אויף נקסט מאל, ווען מען פרעגט א ויואל משה, ענטפער און גיי ווייטער, שעלט נישט און שימפ נישט.

באראפארקער

איך ליין דיין תגובה איינמאל און צוויי מאל, און איך זוך נאך אלץ די צוויי סענט דיינע

זעהט אויס אז די ביסט אן אויסערגעווענליכע ארימאן
עיין כתובות סח ע"א.