הכשר אויף פאנדשעלאוס, מה זה?

לכבוד ר' נפל.
אזוי ווי דו פרעגסט א שאלת תם, מה זה.
וועל איך דיר ענטפערן  ווי מ'ענטפערט פאר א תם. איך האלט דיך חלילה נישט פאר קיין רשע.

עס איז געווען א הייליגער צדיק מיט'ן נאמען אברהם, א זון פון תרח, וועלכער איז געבוירן אין כותא, און האט ביי די דריי יאר איינגעזען אז  עס איז דא א בוכ"ע, וועלכער האט באשאפן די גאנצע ועלט אין 6 טאג, און אלעס ווערט געפירט דורך אים, און נישט דורך די געטשקעלעך, ווי זיין טאטע און אלע מנטשן אויף די וועלט האבן דעמאלט געהאלטן.

דער אברהם האט אנגעהויבן פארציילן פאר די גאנצע וועלט אז ס'איז דא א באשעפער וועלכער וועלכער פירט אלעס, און די גאנצע וועלט ווערט געפירט דורך אים, האט  באקומען א הבטחה פונעם באשעפער ביים ברית בין הבתרים אז ער וועט נאך זיין א "אב המון גוים" און זיינע קינדער וועלן זיין אזויפיל ווי די שטערן אויפן הימל וואס מ'קען נישט ציילן.

אברהם אבינו איז שוין געווען א זקן פון בערך 100 יאר ווען עס איז אים געבוירן געווארן א זון יצחק. דער יצחק איז געגאנגען אין טאטנ'ס דרכים און האט אויך פארשפרייט פאר די וועלט אז ס'איז דא א באשעפער אויף דער וועלט.

בי די 60 יאר האט דער יצחק געבוירן א צווילינג, יעקב און עשו. פאר יעקב זענען געבוירן געווארן 12 זון, וועלכע ווערן אנגערופן "שבטי י-ה". זיי זענען: ראובן, שמעון, לוי, יהודה, ישככר, זבולן, דן, נפתלי, גד, אשר, יוסף און בנימין.

מיט דעם יוסף האט זיך אפגעשפעילט א גאנצע מעשה מיט א חלום מיט זיינע ברודער, וועלכע האבן אים פארקויפט פאר א קנעכט און איז אנגעקומען קיין מצרים וואו ער איז געווארן דער משנה למלך אונטער פרעה, און כדי עס צו מאכן קורץ וועל איך נישט אריינגיין אין אלע דעטאלן, נאר אזויפיל אז נאך 7 זאטע יארן און 2 הונגער יארן זענען די קינדער פון יעקב אראפגעקומען קיין מצרים קויפן עסן און יוסף האט זיך שפעטער דערקענט צו זיי, און זיי געהייסן אראפברענגען זייער פאטער יעקב קיין מצרים.

נאך  לאנגע השתשלשות האבן די מצרים זיך גענומען געוועלטיגן איבער די קינדער פון יעקב וועמען מיר וועלן יעצט רופן "בני ישראל" און זיי ביטער שווער פארקנעכטיגט און זיי האבן זייער געוויינט פאר'ן באשפער ער זאל זיי אויסליין, און נאך 210 יאר וואס די אידן זענען געווען אין מצרים האט דער באשעפער געשיקט משה רבינו צו פרעה דער קעניג פון מצרים אז ער זאל ארויסלאזן די אידן פון מצרים, זיי זאלן קענען דינען זייער באשעפער.

דער פרעה האט אוודאי נישט געוואלט, און דער באשפעער האט געשיקט פאר פרעה מעכטיגע שטרארפן וואס מיר רופן "מכות", וועלכע האבן אויפגעשאקלט די ועלט, ביז ער האט ארויסגעלאזט די אידן פון מצרים, דעם 15'טן טאג אין חודש ניסן.

דער הארטנעקיגער פרעה האט שפעטער ווידער פארגליסט נאכצויאגן די אידן, ביז דער באשעפער האט אים געמאכט איינזינקען אין ים אריין די אלע מצרים מיט זייערע רייטוועגענער, און די אידן האבן געזונגען שירה פאר'ן באשפער, א נס וואס דאס אידישע פאלק פאררעכנט אלס די גרעסטע נס וואס האט צו זיי פאסירט ביזן היינטיגן טאג.

די אידן זענען פון דארט געגאנגען עטליכע מסעות ביז זיי זענען אנגעקומען קיין רפידים אין מדבר סיני, דארט האט זיי דער באשעפער געגעבן די הייליגע תורה דעם 6'טן טאג אין חודש סיון.

אין די דאזיגע תורה וועלכער דער באשעפער האט געגעבן פאר די אידן איז נאך היינט צו טאג פארהייליגט ביי "אלע אידישע קינדער" וועלכע גלייבן באמונה שלימה אז די תור האט דער באשעפער געגעבן פאר משה רבינו אויפן בארג סיני, עס איז נישט געטוישט געווארן ביז היינט און עס וועט ווייטער נישט געטוישט ווערן קיין האר קיינמאל.

יעצט, ר' נפל, אין די דאיזע תורה איז פאראן 613 געבאטן.
248 מצות וואס מ'דארף טאן, וועלכע די אידן רופן מצות עשה.
און 365 מצות וואס מיר זענען פארבאטן פון טאן, וועלכע די אידן רופן "מצות לא תעשה".

יעצט איינע פון די זאכן וואס מ'טאר נישט טאן איז דער איסור פון "לא תתורו" און ולא יראה בך ערוות דבר ושב מאחריך".

פון דעם פסוק לערנט מערן ארויס פארשידענע זאכן וואס זענען פארבאטן פאר די אידן וועלכע האבן  מקבל געווען די תורה אויפן בארג סיני, און די אידן וועלכע פירן זיך גענוי ווי מען האט זיך געפירט אלע יארןת זינט קבלת התורהץ

עס זענען ליידער געווען מינים און אפיקורסיםת זידים וליצים, צדוקים וביסותים, קראים און רעפארמער וועלכע האבן ליידער חוזק געמאכט און אפגעלאכט פון די ערליכע אידן אין אלע דורות אבער דאס האט נישט אפגעשראקן די אידישע באפעלקערונג די וועלכע האבן זיך געהאלטן שטרענג אן קיין חכמות צו די אלע געבאטן פון די הייליע תורה,

יעצט טייערע נפל: איך האף אז אויב דו האסט נאך עפעס פראגעס וואס "דארף דער הכשר" באדייטן" און פארוואס מיר דארפן עס האבן קומט נישט פון "מה העבודה הזאת לכם"? ווייל דעמאלט וועל איך דיר מוזן געבן אין די ציין אריין אז עס זאל דיר פארגיין דער אפעטיט, אבער איך בין דיר דן לכף זכות אז דו ביסט זיכער נישט מער פון א פשוטן תם און עם הארץ און ביסט חלילה נישט דא אפצולאכן פון די תוה הקדושה, אלעס ווייל דו האסט עפעס קעגן דיין פאליטישן שונא,

ודי בזה

ידידך לאנצוט

לאנצוט, דברים כדרבונות

וואס איז די "באדייט" פון "פאלם" טייטס?
פארוואס האט מען עס געמאכט?
וואס איז דען שלעכט געווען אלע יארן אז מ'האט עס געמוזט מאכן.

ווען דו וועסט דאס פארשטיין, וועסטו פארשטיין "רויז טעג".

דער איינציגער חילוק איז אזוי:
פאלם טייטס האט איינגעפירט רבינו בעל דברי יואל, נאר כדי צו פארמערן צניעות.
רויז-טעג האט געהייסן רבינו בעל לב לב אהרן, נאר כדי צו פארמערן צניעות.


וואס נאך ווילסטו וויסן?

מ'האט גענומען א וועד פון ערליכע רבנים פון פאפא, באבוב און סאטמאר, און כפי ראות עיני הדיינים, באשליסן זיי וועלכע ס'איז אויסגעהאלטן צו גיין און וועלכע נישט.

וכידוע האט רביה"ק בעל דברי יואל ארויפגעצויגן זאקן (ביי די פאלם טייטס" אויף ידיו הקדושות, און געקוקט צי מ'קען דורכזעהן די הענט אדער נישט.

יעצט, וועלכע סארט קלייד זיי באשטעטיגן אז ס'איז "נישט אויסגעהאלטן" מטעם ההלכה, וועלן זיי עס נישט לאזן פארקויפן אלס כשר, און די קאסטומערס וועלן וויסן אוועקצושטיין דערפון.

וואס נאך ווילסטו וויסן, נפל טייערער.

די השגחה איז דייקא אויפן קלייד פון וועלכער עס הענג אראפ א "רויז טעג".
די וועד הרבנים שטייט אין פארבינדונג מיט א וועד פון קרוב צו צאוואנציג בעלי מחנכות פון רוב שולעס אין נוא יארק וועלכע האבן באשטעטיג די תקנות און זאכן וועלכער דארף ווערן אויסגעפאסט בשעתן מאכן די קלייד

מען האט אנגעהויבען מיט דאסטערס ווייל אויף די סארט הערשט א שרעקליכע מאנגל אין די לעצטערע תקופה פון "נארמאלע" סארט דערפון. וילכו מחיל אל חיל אויף אלע איבריגע בגדים

ביידען,

צי ר' אהרן וועט זיך אנטאן א פאניעלאו בין איך דערווייל נישט  זיכער.

אבער די פרויען פון די פאליטישע שונאים פון דעם ר' אהרן, וועלן זיך זיכער נישט אנטאן.
אידישקייט ארויף, אידישקייט אראפ. - פאליטיק פוירסט!

די תורה איז ניטאמאל א טפל צו די פאליטיק.

לכבוד ר' נפל:

איני יודע. און עס אינטרעסירט מיר בכלל נישט.
דער עיקר איז אז ס'וועט אי"ה זיין מהודר'דיגע מלבושים. ס'איבריגע איז היסטאריע.

לגופו של ענין וויל איך צולייגן אז איך באמערק עפעס אז נישט דער סארט "הכשר" ארט דיך ספעציעל. עס איז נאר דער "ממציא רעיון" פונעם הכשר וואס קרענקט דיר. כאטש עס פאסט דיר אוודאי נישט מודה צו זיין.

איך וועל דיר ארויסברענגען 2 נקודות:
אמאליגע צייטן איז נישט געווען אזא זאך ווי "הסכמות אויף א ספר". האסט למשל געזען אז דער יד החזקה פונעם רמב"ם זאל האבן א הסכמה פון גדולי זמנו?
האסט אפשר געזען א ריטב"א מיט א הסכמה? א רשב"א מיט א הסכמה?

נאר עס האבן זיך געמאכט פראבלעמען במשך די דורות, האט מען איינגעפירט אז א ספר דארף א הסכמה.

דאס איז די ערשטע נקודה:

די צווייטע נקודה איז: האסט אמאל באגעגענט עסן-פירמעס פון דער אלטער היים מיט א "הכשר"?
איך גלייב אז ניין. עס איז נישט געווען. יעדער האט געקענט יעדן פון זיין שטעטל, און ס'איז נישט געווען קאמערשלייזד, ע"כ האט מען זיך געטרויעט.

דאהי אין אמעריקע איז אנדערש, און איך בין זיכער אז דו פארשטייסט עס, אז היינט דארף יעדע איינציגע פראדוקט א הכשר, כאטש דו קענסט דעם פאבריקאנט דארף דער פראדוקט א הכשר. (ליידער דארפן היינט די בעלי מכשירים אליין א הכשר וד"ל).

יעצט צו מלבושים, אז אמאל האט מען נישט געדארפט איז נישט טייטש אז "היינט" דארף מען אויך נישט. ווייל דער מציאות זאגט אנדערש. און לאמיר דיר איבערצייגן מיט מיין לעצטע קויל:

דאהי אין ניו יארק זענען פאראן בערך מערערע בתי חינוך, קענסט מיר אפשר געפונען "איין מוסד" וואס וויל זיך נישט צושטעלן אויסער דער מוסד וועלכע זענען "פאליטישע שונאים" פאר ר' אהרן טייטלבוים?

דער תירוץ איז, אז אלע מנהלים און מנהלת'ן פון אלע מוסדות פארשטייען דאס נחיצות, חוץ די וועלכע "וועלן אנדערש גיין בחציפות" !

מיט דעם וועל איך מסיים זיין: קיינער בעט דיר נישט צו קויפן "רויז טעג", עס איז נאר געמאכט פאר די וועלכע ווילן קויפן צניעות'יגע מלבושים. פינטל.

איי עם סארי.

עפעס האט זיך מיר געדארפט אז איך האב דיר זיכער 10 מאל געזאגט אז ס'איז דא א וועד פון רבנים, און זיי באשטעטיגן וועלכע סארט קליידער זענען כשר, און די באקומען א הכשר, און די וועלכע נישט, באקומען נישט.

וויאזוי עס ארבעט,  צי דורך אימעיל, צי דורך א פאקס, צי איינער טוט זיך אן, איז מיר נישט נוגע.


נ.ב. (עס קומט טאקע נישט אריין, אבער איך וויל עס דאך אריינווארפן, ווייל איך וויל הערן דיין רעאקציע. ביטע.)
דאס אז אלע מוסדות התורה שטעלן זיך צו, נאר איין מוסד נישט, מיין איך אז עס זאגט אלעס.

איך פרעג די זעלבע זאך.
איך פארשטיי עס אויך נישט, פארוואס דארף אייך באדערן א גוטע זאך. איינער הייסט דיר קויפן דירעקט צניעות'דיגע מלבושים?

לאז דיך נישט פון דעם אהרן!

קעציל.

פינקט ווי רביה"ק בעל דברי יואל האט צו ערשט געהייסן מאכן "פאלם" פאר די בהמות.
און פינקט ווי רביה"ק בעל דברי יואל איז געווען דער ערשטער וועלכער האט געהייסן פארן קיין יומא אריזאנא, לצורך מצות מהודרים, אויך פאר בהמות.

מיר טוען אויך אזוי. און איר אויפגעקלערטע מאכט חוזק און ליצנות.


איך טראכט נאר צו מיר, איז נישט דאס געווען דער דרך פון גייגער, דעסויער, חארינער, סמולענסקי, ראפאפורט און אלע אנדערע כופרים ימח שמם.

קעציל,
דיין ליצנות מאכט מיך נאר שטערקער.

הטוב. ניין. עס איז פשוט א קלוגע שריט פון די ארונים. אז מ'וויל עס זאל דערגרייכן איבעראל, קוקט מען נישט אויף פאליטיק. מ'שטעלט די תורה העכער ווי פאליטיק. פינטל.

הגע בעצמך: וואלטן די זאליס אמאל אריינגעשטעלט עפעס אין דער בלאט?

ר' נפל טייערער,

איך פארדריי נישט דעם שמועס, עס איז אלעס דברים פשוטים, אז מ'מיינט אמת'דיג קוקט מען אויף די תורה הקדושה און אידשיקייט נישט אויף פאליטיק.

דער זעלבער רבי האט גע'אסורט די בני  יואל... דאס איז עפעס געווארן מותר.
מאך דיך נישט טאמעוואטע אריזאנע ווייץ און מצות מהודרים עדס לאזט נישט דער איד נישט אריין. נאר די דברי פי חכם חן פון הצדיק הקדוש מ'דאראג און הגאון האדיר ר' מעכל אינדיג שליט"א (מלפנים קעכער בKJ).

אויף דיין פראגע וויאזוי די הכשר ארבעט,

איך דענק אז עס איז געפערליך קאמפליצירט און טריקי, בערך ווי די בודזשעט אין קאנגרעס. ממילא הייב איך נישט אן.

איך הער אז כ"ק אדמו"ר מקאשוי, ר' אליעזר חיים בלום האט ביי זיין שבת הגדול דרשה ארומגערעדט איבער דעם חיוב צו קויפן די נייע כשר'ע מלבושים.

קען עס איינער מברר זיין ביטע.

תודה למפרע.

איך ווייס נאר 2 דרוינסדיגע. פאפ'ער דיין און באבוב'ער דיין.

איך פארשטיי נישט, איר זענט שוין פונקט ווי זיי, ב"ה אבי עס האט זיך שוין אויפגעשטעלט א רבי און מחליט געווען אז ס'מוז נעמען אן עק צו דעם מצב הצניעות אין אמעריקע, ס'איז דאך שוין ממש גפערליך, ב"ה מען וויל דאס פארעכטן איז דאס שוין אויך נישט גוט?, ס'איז שוין באלד אזויווי די אהרוינים וויבאלד די זאליס זענען מיט אתרא קדישא, איז ביי זיי אתרא קדישא טריפה זאל זיין וואס ס'זאל נאר נישט זיין, די זעלבע איז אויך מיט שומרי החומות. אנשטאט מ'זאל זיך פרייען אז מ'האט אויף געשטעלט א וועד הכשרות אויף די קליידער און זיך אפילו צושטעלן צו דעם, מאכט מען דאס אוועק. ב"ה ס'האט מצליח געווען און דער אויבערשטער וועט נאך געבן אסאך סייעתא דשמיא אויף דעם, און איר די זאליס זאלט זיך צושטעלן צו דעם ס'זאל נישט צוקומען צו "בעל כרחו יענה אמן" נאר ס'זאל זיין לכתחילה שבלכתחילה.

קיינער האט נישט קיין פראבלעם מיט קיין "ועד הכשרות" אויף קליידער


די פוינט איז נאר, אז יעדער האלט, אז ר' אהרן מיינט עס נישט ערענסט, אלעס איז א פלעי און א שפיל ביים עם פאר פובליסיטי.

איך מיין אז צו גיין זוכן פובליסיטי איז דא אסאך גריגערע זאכן ווי גיין איבערמאכן די פרויען, ס'איז באקאנט אז אין די ענינים פון צניעות נשים איז איינע פון די שווערסטע זאכן בפרט אין אמעריקע. איז איך בעט דיר א טובה.
אה.. נאך עפעס! זאל דאס זיין פובליסיטי וואספאר חילוק, ס'איז א גוטע זאך? מ'דארף דאס טהון?

יענקי היקר:

לאמיר זאגן אז ר' אהרן מיינט נאר פובליסיטי און געלט
ער איז דאך למעשה מרבה צניעות, און איז מתקן דברים העומדים ברומו של עולם.

לאמיר זאגן אז ביי חתונה תקנות מיינט ר' אהרן פובליסטיטי און געלט,
שפארט ער דאך איין מיליאנען דאלאר אידיש געלט פאר רבבות מישראל.

לאמיר זאגן אז ביי תיקונים פון די בשר עוף און גסות מיינט ר' אהרן פובליסטי און געלט,
האט ער למעשה איינגעפירט אז רבבות אנשים מישראל זאלן קענען באקומען א שטיקל כשר פלייש מיט אלע חמורות והידורים שיש בעולם, אזאך וואס איז ביז היינט נישט געווען.


דער ריינער תירוץ איז, אז פאליטיק קומט פאר די תורה הקדושה!

מ'זעט טאקע ווי שטארק ער איז מרבה צניעות

ווען ער רעדט ווי פאלנער מנובל, מיט א לשון גסה וועלכע עס פאסט פאר א געשולטער מנובל

דו ביזט זיך סותר מיניה וביה, אדער זאגסטו אז ער טהוט די זאכן ווייל ער זוכט פובליסיטי, און דא שרייבסטו אז ער רעדט זאכן וואס נעמט אוועק זיין פובליסיטי. און לאמיר טאקע טראכטן פאר איין סעקונדע ווי קומט דאס צו א רבין זאל רעדן זאכן ואס לדעתך טויג דאס נישט איז ער דען א נאר? נאר וואס דער מציאות הצניעות אין אמעריקע האט צוגעברענגט אז מען מוז רעדן פון דעם, אמת ס'פאסט נישט פאר א רבי'ן צו רעדן דערוועגן, אבער במקום שאין איש השתדל להיות איש.
זאלסט נישט מיינען אז איך בין אן אהרוני, איך בין ווייט ווייט פן זיי כרחוק מזרח ממערב, קענסט נאכקוקן אלטע תגובות מיינע און זעהן, אבער נישט יעדע זאך וואס ער טהוט טויג נישט.

רבותי! ס'איז מיר גאנץ ווייניג אינטרעסאנט צו פארענטפערן רבי אהרן, וואס אונז (די עדה החרדית אידן) האבן קעגן רבי אהרן גייען מיר נישט ארויף ברענגען דא, ס'איז דא אינטרעסאנטערע און בעסערע פלעצער ווי צו לייזן סכסוכים ווי דא אויף די שמוציגע היידפארק, איין זאך ואס איך האב געוואלט בעטן סיי פון די אהרוינים און סיי פון די זאלוינים, נישט ווייל די זאלוינים האלטן פון רבי דוד שמידל און פון שומרי החומות איז וואס זיי טהוען טויג נישט, ווייל בדרך כלל טהוען זיי געוואלדיגע זאכן, ריכטיג פון מאל צומאל מאכט זיך פארשידענע טענות אויף אתרא קדישא, אבער דאס זאגט נישט אז מען דארף חלילה פירן מלחמה מיט אים.
און אויך די זאלוינים, אנשטאט מ'זאל זיך פרייען אז מען פראבירט צו פאריכטן די נושא פון צניעות, נישט קיין חילוק וואס די כוונה איז דארף מען זיך פרייען, קומט איר און איר מאכט דאס אוועק.

אןיב רעדן פון צניעות און ענינים בדברי קדושה וטהרתן של ישראל הייסט יעצט פאר דיין פאליטיק מנוולות,
לאזשע מיך דיך פרעגן א טיפע / אדער א נארישע שאלה:

פארוואס די שובבי"ם תורות פון רביה"ק זי"ע איז נישט מנוולות (רח"ל מהאי דעתא), ווי די קלויזנבורגער בשעתם האבן געזאגט.

דער תירוץ איז, אז פאליטיק קומט פאר די תורה הקדושה.

נפל, ווילסט עס מיר נישט מודה זיין ווייל ליבא לפומא לא גליא. טיף טיף אין דיינע קושקעס ווייסטו עס זעהר גוט.