אריינפאלנדיג נעכטן אין סאטמארער ביהמ''ד אויף ראדני סט. צו דאווענען מעריב, האב איך געהאט די זכי' מיטצוהאלטן א גאר געהויבענע מעריב, וואס האט געלאזט אויף מיר א מורא'דיגער רושם. הלואי זאל איך נעילה שפירן אזא התעוררות ווי איך האב געשפירט ביי דעם מעריב. די קולות קלינגען נאך אין מיינע אויערן, און די ווארימקייט ווארימט נאך מיין הארץ און מיין געפיל, און גיסט זיך אריבער אויף די קנעפלעך וואס מיינע פינגער דרוקן אראפ.
ביים עמוד זעה איך שטיין דעם אלטן גאון וצדיק וואס כולו אומר כבוד הגאון הצדיק הישיש מרן ישראל חיים מנשה פריעדמאן שליט''א, און ער דאווענט פארן עמוד מיט אזא השתפכות הנפש, יעדעס ווארט זאגט ער מיט אזא ערענסקייט, און נאכאמאל יום הקדוש ביי נעילה האב איך נישט אזוי אינזין ווי ער האט אינזין א פלענע מעריב. עס גריצלט אין מיינע אויערן זיין קדיש (ער האט געדאווענט נאכ'ן מאמען), יעדער קדיש (נאך שמו''ע, עלינו, ספירת העומר) מיט די זעלבע מתינות, די זעלבע נוסח, די זעלבע קוועטש, ובפרט ביי ''בחייכון וביומיכון ובחיי דכל בית ישראל'' מיט א ספעציעלן הויעכן געשריי וואס האט יורד ונוקב געווען לחדרי בטן. איך האב נאך קיינמאל בעפאר נישט פארשטאנען די באדייטפולע ווערטער, מ'איז מתפלל מ'זאל זוכה זיין צו זעהן דעם ''יתגדל ויתקדש שמי' רבא' אין אונזערע טעג, אוי זיסער טאטע. יא דער גרייז-גרויער ראב''ד האט מיר געלערנט פירוש המלות.
מ'האלט ביי ספירת העומר, דער ראב''ד זאגט די ברכה מיט א זעלטענע השתפכות הנפש און מיט א התעוררות נפלא וואס צוגייט אין אלע ביינער.
מ'ענדיגט די ברכה, און דאן....................................... הער איך קולי קולות, איך בין נישט מגזם, עס האט אויסגעקוקט ווי יום הקדוש ביי 'ה' הוא אלקים', פון פארענט הערט זיך קולות, און פון אונטערוויילעכץ הערט זיך קולות. איך דריי מיין קאפ, זעה איך פארענט ווי דער געהויבענער חו''פ הרב הצדיק אדמו''ר ממבקשי אמונה שליט''א, שטייט און ווארפט זיך הענד און פיס און מיט קולי קולות מיט א דביקות עילאה זאגט די ברכה פון ספירת העומר. אן ענדליך מחזה שפילט זיך מיר אפ הונטערוויילעכץ, דער באקאנטער עובד ה' וירא שמים מרבים החסיד ר' יעקב דאווידאוויטש מנקיי הדעת בירושלים עיה''ק, ווארפט זיך און שאקעלט זיך מעלה מטה, א קלייניגקייט א מצות עשה דאורייתא פון ספירת העומר. די ברכה מיט די ספירה ציילן האט זיך געצויגן פאר לאנגע סעקונדען, און האט מיר איבערגעלאזט א מורא'דיגער רושם.
איך בין נישט אויסן אראפצושרייבן אלע מיינע מחשבות וואס זענען אדורכגעלאפן אין מיין קאפ, ביים מעריב וואס איך האב מיך געשטעלט מיטן נעקסטן מנין. אבער אזויפיל האב איך צו מיר געמאכט א חשבון הנפש, וויאזוי קוקט אויס א מעריב ביי אזא זקן ויושב בישיבה ווי דער סאטמארער דיין, יעדער קדיש איז ביי אים ווי דער ערשטער קדיש, אויסגעטוען פון אונזער וועלטל, פאברענגט נישט קיין מינוט, א ריכטיגער זך ונקי כפים ובר לבב, זיין מוח און הארץ שוועבט אין העכערע וועלטן, נענטער צום אייבערשטן ווי צו ערדישקייט. עס איז פאר מיר געווען מער ווערד געווען ווי א דרשת התעוררות לכבוד מתן תורה,
איך האב לעבעדיג בייגעוואוינט וויאזוי געהויבענע אידן רעכטן אפ א פשוט'ע תפלת מעריב, פול מיט יראת שמים און דביקות בה'. יא אויך אין אונזער דור זענען נאך דא אידן וואס טראגן אונז צוריק צום עבר, וויאזוי ערליכע אידן האבן זיך אויפגעפירט. א וועלט וואס איז ריין געווען פון די איבלן פונעם דור, פון די טעלעפאן און טעקס מעסעדזשעס, א דור וואס מ'האט נישט געאטעמט פאליטיק אדער צייטונגען אדער נייעס, א דור ווען פאר מעריב איז מען צוגעגאנגען מיט אן הכנה און התבוננות, מיט א חסיד'יש ספר און מיט א חובת הלבבות, ווען פארן גיין שלאפן האט מען געמאכט א חשבון הנפש אויף אלע מעשים פונעם טאג, א דור וואס בכל דרכיך דעהו, יעדער מינוט איז געווען מוקדש לה'.
איך בין נישט אויסן די צו רימען די אויבנדערמאנטע עובדי ה', ואתכם הסליחה פארן שרייבן זייער נאמען, איך נעם נאר ארויס וואס איז נוגע פאר מיר און פאר נאך מענטשן בני גילי.
(קרעדיט אידישע וועלט)
ביים עמוד זעה איך שטיין דעם אלטן גאון וצדיק וואס כולו אומר כבוד הגאון הצדיק הישיש מרן ישראל חיים מנשה פריעדמאן שליט''א, און ער דאווענט פארן עמוד מיט אזא השתפכות הנפש, יעדעס ווארט זאגט ער מיט אזא ערענסקייט, און נאכאמאל יום הקדוש ביי נעילה האב איך נישט אזוי אינזין ווי ער האט אינזין א פלענע מעריב. עס גריצלט אין מיינע אויערן זיין קדיש (ער האט געדאווענט נאכ'ן מאמען), יעדער קדיש (נאך שמו''ע, עלינו, ספירת העומר) מיט די זעלבע מתינות, די זעלבע נוסח, די זעלבע קוועטש, ובפרט ביי ''בחייכון וביומיכון ובחיי דכל בית ישראל'' מיט א ספעציעלן הויעכן געשריי וואס האט יורד ונוקב געווען לחדרי בטן. איך האב נאך קיינמאל בעפאר נישט פארשטאנען די באדייטפולע ווערטער, מ'איז מתפלל מ'זאל זוכה זיין צו זעהן דעם ''יתגדל ויתקדש שמי' רבא' אין אונזערע טעג, אוי זיסער טאטע. יא דער גרייז-גרויער ראב''ד האט מיר געלערנט פירוש המלות.
מ'האלט ביי ספירת העומר, דער ראב''ד זאגט די ברכה מיט א זעלטענע השתפכות הנפש און מיט א התעוררות נפלא וואס צוגייט אין אלע ביינער.
מ'ענדיגט די ברכה, און דאן....................................... הער איך קולי קולות, איך בין נישט מגזם, עס האט אויסגעקוקט ווי יום הקדוש ביי 'ה' הוא אלקים', פון פארענט הערט זיך קולות, און פון אונטערוויילעכץ הערט זיך קולות. איך דריי מיין קאפ, זעה איך פארענט ווי דער געהויבענער חו''פ הרב הצדיק אדמו''ר ממבקשי אמונה שליט''א, שטייט און ווארפט זיך הענד און פיס און מיט קולי קולות מיט א דביקות עילאה זאגט די ברכה פון ספירת העומר. אן ענדליך מחזה שפילט זיך מיר אפ הונטערוויילעכץ, דער באקאנטער עובד ה' וירא שמים מרבים החסיד ר' יעקב דאווידאוויטש מנקיי הדעת בירושלים עיה''ק, ווארפט זיך און שאקעלט זיך מעלה מטה, א קלייניגקייט א מצות עשה דאורייתא פון ספירת העומר. די ברכה מיט די ספירה ציילן האט זיך געצויגן פאר לאנגע סעקונדען, און האט מיר איבערגעלאזט א מורא'דיגער רושם.
איך בין נישט אויסן אראפצושרייבן אלע מיינע מחשבות וואס זענען אדורכגעלאפן אין מיין קאפ, ביים מעריב וואס איך האב מיך געשטעלט מיטן נעקסטן מנין. אבער אזויפיל האב איך צו מיר געמאכט א חשבון הנפש, וויאזוי קוקט אויס א מעריב ביי אזא זקן ויושב בישיבה ווי דער סאטמארער דיין, יעדער קדיש איז ביי אים ווי דער ערשטער קדיש, אויסגעטוען פון אונזער וועלטל, פאברענגט נישט קיין מינוט, א ריכטיגער זך ונקי כפים ובר לבב, זיין מוח און הארץ שוועבט אין העכערע וועלטן, נענטער צום אייבערשטן ווי צו ערדישקייט. עס איז פאר מיר געווען מער ווערד געווען ווי א דרשת התעוררות לכבוד מתן תורה,
איך האב לעבעדיג בייגעוואוינט וויאזוי געהויבענע אידן רעכטן אפ א פשוט'ע תפלת מעריב, פול מיט יראת שמים און דביקות בה'. יא אויך אין אונזער דור זענען נאך דא אידן וואס טראגן אונז צוריק צום עבר, וויאזוי ערליכע אידן האבן זיך אויפגעפירט. א וועלט וואס איז ריין געווען פון די איבלן פונעם דור, פון די טעלעפאן און טעקס מעסעדזשעס, א דור וואס מ'האט נישט געאטעמט פאליטיק אדער צייטונגען אדער נייעס, א דור ווען פאר מעריב איז מען צוגעגאנגען מיט אן הכנה און התבוננות, מיט א חסיד'יש ספר און מיט א חובת הלבבות, ווען פארן גיין שלאפן האט מען געמאכט א חשבון הנפש אויף אלע מעשים פונעם טאג, א דור וואס בכל דרכיך דעהו, יעדער מינוט איז געווען מוקדש לה'.
איך בין נישט אויסן די צו רימען די אויבנדערמאנטע עובדי ה', ואתכם הסליחה פארן שרייבן זייער נאמען, איך נעם נאר ארויס וואס איז נוגע פאר מיר און פאר נאך מענטשן בני גילי.
(קרעדיט אידישע וועלט)