לכאורה איז די תירוץ יא
עד היום הזה זאמלט דוד ווערטהיימער געלט פאר די אהרוינישע מוסדות, ווי זאמלט ער די געלט? בבית המדרש הגדול אין וויליאמסבורג! קהל האלט נישט ביים אפשטעלן די אומדערהערטע חוצפה מיטן אויסרייד "מיר זענען נישט קיין אהרוינים".
עד היום הזה זאמלט חיים הערש שווארץ געלט פאר די אהרוינישע מוסדות אין בית מדרשינו סאוט 8, עד היום זאמלט מאיר פערל געלט פאר מאנרא קאלדש. קהל האלט נישט ביים אפשטעלן די אומדערהערטע חוצפה מיטן אויסרייד "מיר זענען נישט קיין אהרונים".
מאכט נישט א טעות, רעדט זיך נישט איין אז ס'רעדט זיך פון א ראפל וכדו' פאר וועלכע מען גייט נאך געלט אין א ביהמ"ד בלויז איינמאל א יאר, בכלל נישט, זיי זענען קביעות'דיגע גייער מיט א פשוטע ריסיט ביכל, יעדן טאג פון יאר, יאר איין יאר אויס.
זאלט איר אויך נישט חלומ'ען אז די דערמאנטע געלט גייער קלעבן ארויף אויף זייער שטערן א טעוועלע וואס מאכט קלאר פארן געבער אז די מדובר איז אהרוינישע מוסדות, רעדט אייך נישט איין אז זיי נעמען געלט נאר פון אהרוינים. אין פאקט געפינען זיך היינט אין די סאוט 8 שול כמעט נישט קיין אהרוינים, ווייל זייט זייער מעכטיגע מפלה פארגאנגענעם תשרי האבן זיי געדינגען א שול דארט אין די געגענט און אלע קרעציגע האבן זיך אפגעפעקלט אהין. חיים הערש שווארץ גייט ווייטער נאך געלט און באקומט נדבות פון אנשי שלומינו ביי אינז אין ביהמ"ד.
רבותי ס'איז דאס העכסטע צייט אפצושטעלן דעם פארקרימטן מהלך.
היינט צופרי - אזוי ווי יעדן טאג חנוכה - האבן די תלמידי הישיבה געזאמלט געלט לטובת די קופת חתנים פון די ישיבה גדולה. די קופת חתנים מאכט א ראפעל ווי מען קען געווינען $50,000
אלע בתי מדרשים ווערן צוטיילט צווישן די בחורים און יעדע קבוצה באקומט א רשימה פון בתי מדרשים ווי זיי דארפן זאמלען יעדן טאג במשך דעם חנוכה. דעם היינטיגן זאת חנוכה זענען פיר בחורים געקומען זאמלען געלט אין ביהמ"ד 53. עס איז לכאורה איבריג צו זאגן, איך וועל דאס פאר איבערזאגן, רוב מתפללי ביהמ"ד זענען אנשי שלומינו טראץ דעם וואס דער רב דארט פארשעמט זיך כסדר מיט זיינע ווילדע רידערייען קעגן אנ"ש אנגעהויבן פון דיין שליט"א און גענדיגט ביים בחורים פון ישיבה וואס קומען זאמלען געלט. אלס נאר ווייל ער וויל פארזיכערן אז זיין איידעם מענדל זאל זיין א גרויס רבי...
עס איז גרינג צו דערקענען ווען מען שפאצירט אריין דארט, מען וועט אלעמאל זען צענדליגע אינגעלייט צוגיין צום דיין פארן דאווענען און נאכן דאווענען, יעדער מיט זיינע שאלות וכדו'. פון די אנדערע זייט דרייט זיך זייער זעלבסט געקרוינטער דיין משה פריעדמאן, דער דרייט זיך פון וואנט צו וואנט אריין און ארויס און ס'איז זעלטן מען זאל זען איינעם בכלל פארטוישן א ווארט מיט אים.
ווען מען שפאצירט אריין אין קאווע שטיבל און מען ליינט אויף די נעמען פון די וואס זענען מנדב קאווע, בלייבט א אויסוואהל פון צוויי געדאנקען, אדער אז אנ"ש זענען א שטארקע רוב, אדער אז זייער עולם קענען נישט ארויסנעמען א פרוטה פון טאש פאר יענעמסוועגן. איין נאמען נאכן צווייטן זענען אונזערע בעלי בתים, וכדו'.
די אהרוינים דארפן כסדר צייגן בעלות, האבן זיי אריינגערופן הילף פון וו"ב, עס זענען טאקע געקומען צו גיין צוויי שלעגער פון וו"ב און צוזאמען האבן 4 חיות אלטר וואגשאל, יואל בן משה בער לאנדא, יואל בן יעקב הערש פריעדמאן, שלום מיטעלמאן, באפאלן די בחורים מיט די ראפלעך מיט מכות רצח. די מכות האבן זיך אפגעשטעלט נאר ווען צענדליגע אינגעלייט מאנ"ש וואס האבן בשעת מעשה געדאווענט אין ביהמ"ד האבן געכאפט וואס דא גייט פאר און זיי האבן דאס אפשגעשטעלט.
אמת אז מיר זענען נישט קיין אהרונים, מיר האבן ב"ה באקומען א איידעלע חינוך, פארט איז נישט מעגליך צוצוקוקן אז אומרעכט און ס'איז צייט צו לערנען פאר די אהרוינים א פרק אינם סוגיא עין תחת עין. מיר וועלן נאך אלס נישט ווערן אהרוינים מיטן נעמען אזא גאנג, ווייל מיר האפן אז די אהרוינים וועלן לערנען ריכטיג און מאכן די חשבון אז עס לוינט נישט קיין טעראר, איך גיי ביי יענעם יענער גייט ביי מיר און שלום על ישראל. דער ארויני וועט לכאורה לערנען פשט איך גיי ווייטער זאמעלן ביי דיר און די וועסט כאפן מכות ווען די קומסט צו מיר.
ווען מען גייט אריין מיט אביסל א טיפערן בליק ווערן מיר געוואר א געוואלדיגן חידוש. מיר ווייסן אז גיין נאך געלט פאר א קופת חתנים מיינט אין פשוטע ווערטער ארויסהעלפן מחותנים חתונה מאכן די קינדער. דער אהרויני מיט זיין פארקרימטן קאפ לערנט אפ גיין נאך געלט מיט גאנץ א אנדערער פשט - איבערנעמען דאס ביהמ"ד.
יעדער וואס האט נאר דאס מינדערסטע אהנונג אין די סאטמאר פאליטיק ווייסט אז דער רבי דער ברך משה האט געוואלט אז ר' בעריש מייזליש זאל חתונה האבן כדי די קינדער די יתומים זאלן האבן א מאמע בעריש האט נישט געוואלט, ס'איז אים געוואן ליבערשט צו בלייבן אליינס ווי איידער חתונה האבן און איינשטעלן צו ווערן אויס רב אין 53, דעמאלטס האט דער ברך משה געזאגט פאר בעריש אז ער לאזט אים בלייבן רב אין 53. רבינו שליט"א האט געזאגט פאר קהל אז צוליב כיבוד אב וויל ער נישט מען זאל טשעפען בערישן, פארדעם טאקע בויעט קהל א נייעם ביהמ"ד און קהל האט קיינמאל נישט תובע געווען דעם עגזעסטירענדען ביהמ"ד. מיר האבן קיינמאל נישט פראבירט צו ווייזן בעלות דארט ווייל רבינו שליט"א וויל נישט דעם שול! זאמלען געלט ביי אנ"ש וואס זענען נאך אלס די רוב אין יענעם שול (ביז מען וועט ענדיגן דעם נייען שול). איז א פשוטע פארשטענדליכע טאקט.
קומען די פיר ראצערס אלטר וואגשאל, יואל בן משה בער לאנדא, יואל בן יעקב הערש פריעדמאן, שלום מיטעלמאן, און טיילן פעטש? דערנאך קומען שמירן אויף הייד פארק אז זיי האבן מצליח געווען אפצוהאלטן די זאליס פון איבערנעמען דעם ביהמ"ד דורך דריי בחורים וואס גייען נאך געלט מיט א ראפל?!
אה, מיינט דאס אויך אז דוד ווערטהיימער נעמט איבער ראדני מיטן גיין נאך געלט דארט!
דעריבער הלאט איך אז ס'איז צייט אויפצוקלערן קהל אז מען קען נישט שווייגן!
עד היום הזה זאמלט דוד ווערטהיימער געלט פאר די אהרוינישע מוסדות, ווי זאמלט ער די געלט? בבית המדרש הגדול אין וויליאמסבורג! קהל האלט נישט ביים אפשטעלן די אומדערהערטע חוצפה מיטן אויסרייד "מיר זענען נישט קיין אהרוינים".
עד היום הזה זאמלט חיים הערש שווארץ געלט פאר די אהרוינישע מוסדות אין בית מדרשינו סאוט 8, עד היום זאמלט מאיר פערל געלט פאר מאנרא קאלדש. קהל האלט נישט ביים אפשטעלן די אומדערהערטע חוצפה מיטן אויסרייד "מיר זענען נישט קיין אהרונים".
מאכט נישט א טעות, רעדט זיך נישט איין אז ס'רעדט זיך פון א ראפל וכדו' פאר וועלכע מען גייט נאך געלט אין א ביהמ"ד בלויז איינמאל א יאר, בכלל נישט, זיי זענען קביעות'דיגע גייער מיט א פשוטע ריסיט ביכל, יעדן טאג פון יאר, יאר איין יאר אויס.
זאלט איר אויך נישט חלומ'ען אז די דערמאנטע געלט גייער קלעבן ארויף אויף זייער שטערן א טעוועלע וואס מאכט קלאר פארן געבער אז די מדובר איז אהרוינישע מוסדות, רעדט אייך נישט איין אז זיי נעמען געלט נאר פון אהרוינים. אין פאקט געפינען זיך היינט אין די סאוט 8 שול כמעט נישט קיין אהרוינים, ווייל זייט זייער מעכטיגע מפלה פארגאנגענעם תשרי האבן זיי געדינגען א שול דארט אין די געגענט און אלע קרעציגע האבן זיך אפגעפעקלט אהין. חיים הערש שווארץ גייט ווייטער נאך געלט און באקומט נדבות פון אנשי שלומינו ביי אינז אין ביהמ"ד.
רבותי ס'איז דאס העכסטע צייט אפצושטעלן דעם פארקרימטן מהלך.
היינט צופרי - אזוי ווי יעדן טאג חנוכה - האבן די תלמידי הישיבה געזאמלט געלט לטובת די קופת חתנים פון די ישיבה גדולה. די קופת חתנים מאכט א ראפעל ווי מען קען געווינען $50,000
אלע בתי מדרשים ווערן צוטיילט צווישן די בחורים און יעדע קבוצה באקומט א רשימה פון בתי מדרשים ווי זיי דארפן זאמלען יעדן טאג במשך דעם חנוכה. דעם היינטיגן זאת חנוכה זענען פיר בחורים געקומען זאמלען געלט אין ביהמ"ד 53. עס איז לכאורה איבריג צו זאגן, איך וועל דאס פאר איבערזאגן, רוב מתפללי ביהמ"ד זענען אנשי שלומינו טראץ דעם וואס דער רב דארט פארשעמט זיך כסדר מיט זיינע ווילדע רידערייען קעגן אנ"ש אנגעהויבן פון דיין שליט"א און גענדיגט ביים בחורים פון ישיבה וואס קומען זאמלען געלט. אלס נאר ווייל ער וויל פארזיכערן אז זיין איידעם מענדל זאל זיין א גרויס רבי...
עס איז גרינג צו דערקענען ווען מען שפאצירט אריין דארט, מען וועט אלעמאל זען צענדליגע אינגעלייט צוגיין צום דיין פארן דאווענען און נאכן דאווענען, יעדער מיט זיינע שאלות וכדו'. פון די אנדערע זייט דרייט זיך זייער זעלבסט געקרוינטער דיין משה פריעדמאן, דער דרייט זיך פון וואנט צו וואנט אריין און ארויס און ס'איז זעלטן מען זאל זען איינעם בכלל פארטוישן א ווארט מיט אים.
ווען מען שפאצירט אריין אין קאווע שטיבל און מען ליינט אויף די נעמען פון די וואס זענען מנדב קאווע, בלייבט א אויסוואהל פון צוויי געדאנקען, אדער אז אנ"ש זענען א שטארקע רוב, אדער אז זייער עולם קענען נישט ארויסנעמען א פרוטה פון טאש פאר יענעמסוועגן. איין נאמען נאכן צווייטן זענען אונזערע בעלי בתים, וכדו'.
די אהרוינים דארפן כסדר צייגן בעלות, האבן זיי אריינגערופן הילף פון וו"ב, עס זענען טאקע געקומען צו גיין צוויי שלעגער פון וו"ב און צוזאמען האבן 4 חיות אלטר וואגשאל, יואל בן משה בער לאנדא, יואל בן יעקב הערש פריעדמאן, שלום מיטעלמאן, באפאלן די בחורים מיט די ראפלעך מיט מכות רצח. די מכות האבן זיך אפגעשטעלט נאר ווען צענדליגע אינגעלייט מאנ"ש וואס האבן בשעת מעשה געדאווענט אין ביהמ"ד האבן געכאפט וואס דא גייט פאר און זיי האבן דאס אפשגעשטעלט.
אמת אז מיר זענען נישט קיין אהרונים, מיר האבן ב"ה באקומען א איידעלע חינוך, פארט איז נישט מעגליך צוצוקוקן אז אומרעכט און ס'איז צייט צו לערנען פאר די אהרוינים א פרק אינם סוגיא עין תחת עין. מיר וועלן נאך אלס נישט ווערן אהרוינים מיטן נעמען אזא גאנג, ווייל מיר האפן אז די אהרוינים וועלן לערנען ריכטיג און מאכן די חשבון אז עס לוינט נישט קיין טעראר, איך גיי ביי יענעם יענער גייט ביי מיר און שלום על ישראל. דער ארויני וועט לכאורה לערנען פשט איך גיי ווייטער זאמעלן ביי דיר און די וועסט כאפן מכות ווען די קומסט צו מיר.
ווען מען גייט אריין מיט אביסל א טיפערן בליק ווערן מיר געוואר א געוואלדיגן חידוש. מיר ווייסן אז גיין נאך געלט פאר א קופת חתנים מיינט אין פשוטע ווערטער ארויסהעלפן מחותנים חתונה מאכן די קינדער. דער אהרויני מיט זיין פארקרימטן קאפ לערנט אפ גיין נאך געלט מיט גאנץ א אנדערער פשט - איבערנעמען דאס ביהמ"ד.
יעדער וואס האט נאר דאס מינדערסטע אהנונג אין די סאטמאר פאליטיק ווייסט אז דער רבי דער ברך משה האט געוואלט אז ר' בעריש מייזליש זאל חתונה האבן כדי די קינדער די יתומים זאלן האבן א מאמע בעריש האט נישט געוואלט, ס'איז אים געוואן ליבערשט צו בלייבן אליינס ווי איידער חתונה האבן און איינשטעלן צו ווערן אויס רב אין 53, דעמאלטס האט דער ברך משה געזאגט פאר בעריש אז ער לאזט אים בלייבן רב אין 53. רבינו שליט"א האט געזאגט פאר קהל אז צוליב כיבוד אב וויל ער נישט מען זאל טשעפען בערישן, פארדעם טאקע בויעט קהל א נייעם ביהמ"ד און קהל האט קיינמאל נישט תובע געווען דעם עגזעסטירענדען ביהמ"ד. מיר האבן קיינמאל נישט פראבירט צו ווייזן בעלות דארט ווייל רבינו שליט"א וויל נישט דעם שול! זאמלען געלט ביי אנ"ש וואס זענען נאך אלס די רוב אין יענעם שול (ביז מען וועט ענדיגן דעם נייען שול). איז א פשוטע פארשטענדליכע טאקט.
קומען די פיר ראצערס אלטר וואגשאל, יואל בן משה בער לאנדא, יואל בן יעקב הערש פריעדמאן, שלום מיטעלמאן, און טיילן פעטש? דערנאך קומען שמירן אויף הייד פארק אז זיי האבן מצליח געווען אפצוהאלטן די זאליס פון איבערנעמען דעם ביהמ"ד דורך דריי בחורים וואס גייען נאך געלט מיט א ראפל?!
אה, מיינט דאס אויך אז דוד ווערטהיימער נעמט איבער ראדני מיטן גיין נאך געלט דארט!
דעריבער הלאט איך אז ס'איז צייט אויפצוקלערן קהל אז מען קען נישט שווייגן!