אלע נייעס און באריכטן ארום טאהש

בילדער פון די חתונה פון נכד הרה"ק מ'טאהש שליט"א.

מעשה שהי כך הי

פורים בייטאג נאכן מקיים זיין מצות היום כראוי, געטרינקן משקה לרוב כדבעי,

האט הבחור החשוב עדיו לגאון א. ש. זיך ארויסגעלאזט שפאצירן, האט מען משמים געטון אזוי פירן, אז ער זאל טרעפן זיך מיט׳ן הרב הגאון, פאר גרויס התרגשות נישט וואוסנדיג וואס צו טאן,

אט איז דא א איד וואס איז מקיים א גאנץ יאר, עד דלא ידע בין ארור המן לברוך מרדכי איז ביי אים קלאר, אידן באשמוצן אראבערס באפוצן, אונזער הייליגען רבין מיט די קינדער מיט די קהלה קדושה, באי ביתו של רבינו הק׳ און די משב״ק בארעדט מען מיט די ערגסטע לישנא בישא, האט הב׳ החשוב א. ש. אים פשוט געוואלט צאם קישן, און לאמיר זיך נישט צומישן, עס איז דאך בעצם יום הפורים, נכנס יין יצא סוד די אהבה רבה כמנהג שכורים, אבער אונזער הרב הגאון דו האסט זיך נישט געלאזט, אקעגן געשטעלט דעם חשובן בחור דו האסט, ע״כ ביזטו אביסל געווארן צושלאגן, וועגן דעם דארף מען נישט ווערן אזוי צוטראגן.

און יעצט לאמיר רעדן ערנסט, כבר הי׳ לעולמים אז א יחיד האט געשלאגן א צווייטן ״ליידער״ מאי כולי האי? האסט א טענה, רוף אים צו דין תורה, יש דין בישראל, עס איז נישט גיוועהן א מצב פון דו מוזט דיך ראטעווען, אדער אז דו האסט מורא געהאט אז ער וועט נאך אמאהל שלאגן, ניין ביז׳ן קומענדן פורים איז דא גענוג צייט צו גיין צו דין תורה, איז אלזא וואס איז דער פשט פון ארום שיקן פאשקעווילן אין די גאנצע וועלט און באשמוצן כאילו טאהש האט דאס געטאן? און אויך וואס איז דער היתר רופן פאליציי? מסירה? און זאג נישט אז אנדערע האבן גערופן, ווייל דו האסט אונטערגעשריבן די קלאגע, ומענין לענין וויל איך פרעגן, די אידן צו וועם דו קלעיבסט האבן דיך אלע יארן גערודפט, דו געדענקסט אוודאי די אסיפה ווען דער הייליגער רבי האט זיך אנגענומן פאר דיר, אטו כי רוכלא איזיל און אויסרעכענען די נעמען פון דיינע יעצטיגע פריינט וואס האבן דיך אלע יארן גערודפט? אויב עס וועט אויספעלן וועט מען עס אויך טוען, אדרבה ענטפער, וויא אויך זיי אונז מסביר ווער איז דיין גוטער איד אדער רב פון וועים דו ביזט מקבל מרות? דיינע שתי כליות? דעם סאטמאר רבין זי״ע האסטו נישט געקענט, דיין תו״א רבין האסטו אוועקגעווארפן מיט 35 יאר צוריק, אונזער הייליגער רבי, פון ווען דו באקומסט שוין נישט דיין שטיצע האסטו ליידער ממאס געוועהן אין אים, רבנים, מאכסטו אלע אוועק, די רבנים וואס זענען אלע יארן געזעסען ביים סאטמאר רבין זי״ע ביי של״ס תורות, די עלטערע די יונגערע די זענען אלע נעבעך פארפארן אין דיינע אויגן, ואותר אני לבדי שרייסטו, נו לאמיר דיר פרעיגן, ש״ס ופוסקים האסטו גענדיגט? ד׳ חלקי שו״ע קענסטו? ששה סדרי משנה האסטו דארך געלערנט? וואס איז דיין גדולה? אז דו קענסט אביסל נביא ומדרש, מיט דעם האסטו א דעת תורה מכריע צו זיין און די הייקעלסטע ענינים? שומו שמים, וויא עס איז נאר דא א מייק ביסטו גרייט צו גיין דרשענען אין פארפירן אין נאמן פון קידוש השם, איי אפשר מאכסטו א חילול השם נורא מסוף העולם ועד סופו וויא מען זעהט פון די איצטיגע מעשה? לאמיר אפירנעמען אביסל היסטאריע, הרב איטשע מאיר לעווין איז געוועהן באזוכן ביים סאטמר רבין זי״ע האט אים דער רבי פארגעווארפן וועגן געוויסע ווערטער וואס ער האט געזאגט, א״מ האט געלייקנט האט דער רבי געבעטן דעם צייטונג וואס האט עס באשריבן און פארלאנגט ער זאל אריינלייגן אן הכחשה האט ער נישט געוואלט האט אים דער רבי געזאגט אז משם ראי׳ אז ער האט עס געזאגט, דא איז אויך אזוי וויבאלד דו ביסט נישט מוחה איז א סימן אז דו שטייסט ארונטער.   

דער שרייבער פון די שורות האט געהאט די זכי׳ צו זעהן גדולי הדור וויא דער אלטער סקולענער רבין ספינקער רבין שארמאשער רב צעלימער רב פאפא רב וואידיסלאווער רב וכו׳ זי״ע ולהבחל״ח אונזער הייליגער רבי זאל זיין געזונט דער סקולענער רבי זיי האבן און זענען מקיים אלע תרי״ג מצות מיט אלע דודיקיה ופרטותיה מיט דעם אלעם האבן זיי קנאות איבערגעלאזט פאר דעם סאטמאר רבין און וואס ער האט פארלאנגט האט מען זיך צוגעשטעלט און היינט איז עס דער גאב״ד פון עדה החרדית ובית דינו אבער א סתם לא קרא ולא שנה׳ניק זאל זיך אליינס מכתיר זיין אלץ שר הקנאות בדורינו? רחמנא לצלן

אפשר ליגט אין דעם מער גאות וויא קנאות? און אפי׳ די רבנים נ״ע שאפראנער רב און ר׳ אברהם לייטנער און קאשויער רב ודוגמתם וואס האבן יא שטארק עוסק געווען אין קנאות האבן קודם דארך געלערנט כל התורה כולה ולא כל הרוצה לטול יבא ויטול. 

המשך יבא בע״ה

ובזה אבקש שמי שיש לו איזה הערה נא להתקשר אלי בטל  או בכתב. והאמת נר לרגלי.  

החותם בכאב על עלבונה של תורה

טובי מאיר ניימאן