איי איי סייבעריט, איך בין געווען מסופק צו די ביסט א בני יואל פון די אהבה מוסתרת, אבער דו ביסט פשוט אויפגעוואקסן על ברכי רז"ל
יעצט קוקט אויס אז דו ביסט פשוט אויפגעוואקסן על ברכיו.
נו הער אמאל אויס וואס א איד וואס איז א טראפ עלטער פון דיר האט צו זאגן.
נישט קיין נפק"מ ווי אלט איך בין, ס'איז פונקט גענוג אז ווען רז"ל איז געווארן רב אין וומסב"ג האב איך שוין געהאלטן נאך די חתונה, און וויפיל איך האב נישט מיטגעהאלטן פערזענליך האב איך געהערט פון אנשים נאמנים וואס האבן עס מיטגעהאלטן.
יעצט פאר אלעם א שאלה:
דו האלטסט אז דער תולדות אהרן רבי ז"ל האט געוואלט אז זיין קהלה זאל ווערן צוטיילט ווי עס קוקט היינט אויס?
דו האלטסט אז דער ספינקער רבי ז"ל האט געוואלט אז זיין קהלה זאל ווערן צוטיילט ווי עס קוקט היינט אויס?
איך ווייס נישט, איך ווייס אבער יא וואס איך האב געהערט כמ"פ פון רבינו הברך משה "איך וויל צוריק געבן סאטמאר פארן פעטער אזוי ווי איך האב פון אים באקומען" דאס מיינט נישט צוטיילן.
אוי איך האב פארגעסן, דו האלטסט אויך אז דער רבי האט נישט געוואלט צוטיילן.
פיין מסכים.
יעצט לאז מיר דיר פרעגן א שאלה, דער רבי האט געמאכט התמנות פאר כמעט אלע זיינע קינדער שוין אזוי פרי ווי אין די אנהייב מ' יארן (פאר תשמ"ה) ר' בעריש אין בארא פארק, ר' שלום אליעזר אויף 15 עוו. (תשמ"ב) ר' דוד מייזליש אין מאנטרעאל (תשמ"ב), ר' זלמן לייב אין סיגעט ב"פ (תשמ"ג).
נאך אלעם האט ער אין תשמ"ה געמאכט דעם רבין פאר רב אין קרית יואל, איז געבליבן נאר ר' חיים יושע און ר' ליפא אן א התמנות, ר' חיים יושע איז געווען גאר יונג, (וי"א אז ער האט נישט געוואלט נעמען א רבנות פאסטן ווי לאנג ער האט נישט קיין קינדער, כך שמעתי בשנת תשנ"ד, אבער נישט קאנפירמד).
תשמ"ה פאר דער רבי האט ממנה געווען דעם רבין שליט"א, זענען געקומען אידן צום רבין ובתוכם ר' הערשל פאלקאוויטש, און געבעטן דער רבי זאל ענדערש שיקן ר' זלמן לייב, וועגן די רבי איז א איידעם אין וויזניץ, האט דער רבי געזאגט פאר די אידן "יודע צדיק נפש בהמתו" איך קען מיינע קינדער.
ר' זלמן לייב איז געווארן ראש ישיבה לצעירים נאך אין יאר תשמ"ה (ווען מען האט בכלל געעפנט דעם מושג פון ישיבה לצעירים) ער האט נישט געדארפט שנארן פאר א דזשאב, ער האט געהייסן ראש ישיבה און ר' נחמן דער מנהל. (און דאס איז געקומען נאכדעם וואס ער האט נעבעך געמוזט פארשפארן די סיגעטער ישיבה)
במשך די יארן האבן די ראשי קהלה געוואלט אריינשטעלן רז"ל אין וויליאמסבורג ער זאל זיין א רב אין א ביהמ"ד א שטייגער ווי רז"ל פילאפף אין זופניק און ר' יחזקאל ט"ב אין קליימער, די רבי האט קיינמאל נישט מסכים געווען.
בריאותו פון רבין איז איינמאל שוואכער געווארן תשמ"ז, נאכדעם נאכאמאל תשנ"ג (אחר פטירת בתו) און אויף גאר א גרויסן פארנעם תשנ"ו, און פון דארט איז עס געווארן ליידער פוחת והולך.
אייגענע אקציעס פון בחורים איז בעיקר געווען אין די יארן פון תשמ"ט ביז תשנ"ה, די שטורמישע יארן אין סאטמאר, דערנאך איז כמעט נישט געווען, אפשר אמאל אמאל דורך יחידים, איך געדענק נישט, אדרבה ווייז מיר אן עפעס, פון תשנ"ה און ווייטער איז די ישיבה געשטיגן ב"ה, מען האט פרובירט אסאך פעולות לטובה, ווייל ווי נישט ווי איז ביטער שווער צו פירן א ישיבה מיט 18 יעריגע בחורים, וקווינס יוכיח, נישט ווייל ס'איז קווינס, נאר וויי ס'איז 18 יעריגע בחורים, תשנ"ה האט מען אריינגעשטעלט ר"מ זילבערשטיין, אלעס אין א קייט פון פעולות צוריקצושטעלן די ישיבה אויף די רעלסן.
אין א זייטיגע נאטיץ דארף באמערקט ווערן, אז די ישיבה בחורים מיט זייערע אקציעס אין די יארן פון תשמ"ט תשנ"ה זענען גארנישט געווען ערגער ווי די בחורים מיט זייערע אקציעס אין תשכ"ז תשל"ט, דער חילוק איז נאר געווען קעגן וועם מען האט געטון די אקציעס.
יעצט, פון תשנ"ה ביז תש"ס האט זיך גארנישט דראמאטיש געטוישט אין די ישיבה, ס'איז געווען עוורידזש פיין, מען איז געקומען פון איבעראל, ס'האט אין יענע יארן געהאלטן שוין ביי קרוב צו 800 בחורים.
ממילא האב איך דא א פאר קשיות.
קודם וועלכע מענטשן זענען געווארן פריש אנגעווייטאגט פון תשנ"ה און ווייטער אז משה גבאי האט זיי געדארפט עפענען די טיר, און אויב האט ער געעפענט די טיר, פארוואס האט ער פאר אנדערע פארשפארט די טיר, אדרבה זאל די רבי אויסהערן יעדן און אליין באשליסן וואס ער האט צו טון.
אויב האט מען געוואלט אז רז"ל זאל נישט זיין מער ווי ר' חיים יושע אדער ר' בעריש, פארוואס האט מען אים געשיקט קיין ירושלים און דערנאך צוריקגעברענגט קיין וומסב"ג, מעיקרא מאי קסבר ולבסוף מאי קסבר?
ס'איז זייער נישט פארשטענדליך וואס דו שרייבסט איבער לה"ר וואס מען זאל האבן געברענגט צום רבין אויף רז"ל, ער האט נישט געהאט קיין שונאים, ס'איז קיינעם נישט אנגעגאנגען וואס ער טוט, והראי' די אלע חוצפה'דיגע אקציעס פון גיין טאנצן נאך זיינע חתונות מיט זיינע שוואגערס עקסטער אין א זאל, האט נאר איין מענטש אויפגערעגט, דאס איז זיין ברודער ליפא, און ער האט אים פארדעם אראפגעווארן די שטריימל ביים באגלייטן אין יאר תשנ"ב בפני כל עם ועדה.
נישט געווען נאך א איד אין גאנץ סאטמאר וואס ס'זאל דאס שטערן, די גאנצע זאך איז נאר געקומען אויפן אויבערפלאך ווען ער האט זיך פרובירט אהער צו שטעלן אלס דער מומחה אין כיבוד אב ואם.
דו שרייבסט:
און אלץ די רבי'ס זין האט עם ר' נחמן גענומען פאר א מגי"ש און מכלומרשט איז ער געווען ראש ישיבה, וואס איז געווען א טיטל אן א מיטל, און דאס אלעס נישט ווייל ער האט נישט געטויגט נאר ווייל מען האט עם געוואלט דערווייטערן פונעם טאטן.
זיי דיך מסביר, ווייל מען האט אים געוואלט דערווייטערן פון טאטן איז ער געווען ראש ישיבה א טיטל אן א מיטל, מיט וואס איז ער געווארן מיט דעם דערווייטערט, ער איז דאך ווייטער געווען א גאנצע וואך אין וומסב"ג, ס'איז עפעס נישט פארשטענדליך וואס דו שרייבסט.
און נאכאמאל, ס'איז נאריש צו זאגן מיט א ברירות אז ווען ער בלייבט סיגעטער רב וואלט ער גארנישט געהאט (כלשונך ווייניגער ווי דעם רבינ'ס יואלי, כאילו ער האט עפעס א מלוכה, ער האט זיך א ביהמ"ד'ל און פארטיג) קראלי רבי האט זיך געגרינדעט א ביהמ"ד פאר זיך, האט ער עפעס ווייניגער ווי ר' אביש? ווייניגער ווי ר' אייזיק?, ולשיטתך אז ער טויג?, און איך זאג דיר אפילו לשיטתי אז ער טויג נישט, קודם ער וואלט זיך געקענט צולערנען, איך האלט נישט אז ער איז סתם א דאמבעל, ער האט פשוט נישט געהאלטן ביים ארבעטן ווייל ער האט נישט געהאלטן אז ער גייט אמאל עפעס ווערן, אבער ס'איז דא גענוג שיינע רבי'ס היינטיגע צייטן וואס זענען אסאך ווייניגער ווי אים.
און ווי געשריבן אויבן, אסאך חסידי מהר"א וואלטן געגאנגען צו אים, סיי צו זיינע טישן, און אפילו זיך קוויטלען ביי אים, פארוואס נישט? דעם הייליגן רבינ'ס א קינד?
נאר וואס, די קופה של שרצים האבן קלאר געזאגט אז זיי ברענגן אים אהער ווייל מען גייט צוטיילן סאטמאר, דעמאלטס ווען דו ביסט ארומגעלאפן און געשפילט קעטש אינדרויסן פון ביהמ"ד מיט קינדער פון דיין יארגאנג, האט משה גבאי קלאר געזאגט די ווערטער סיי פאר ר' משה שעהר ז"ל, און יבלחט"א פאר ר' הירצקא צוויבל און נאך, מען האט נישט געדארפט זיין צו קלוג צו זען וואס עס גייט פאר, און ממילא נעשה מה שנעשה
בקיצור, איך האב אסאך מאריך געווען, איך דארף גיין עפעס ארבעטן אויך, תן לחכם ויחכם עוד