א אימעיל וואס כ'האב פריער ערהאלטן
פון א חבר א אהרוני איבער דעם
אנגייענדיגן סכסוך צווישן יודי
גאלדבערגער און יאנקי סופר ארום די
דירות אין שיכון ברך משה.
***
אזוי ווי יודא גאלדבערגער האט פאריגע וואך אינגאנצען ארויסגעצויגען זיין קלאגע פון געריכט, אפילו קעגן די נישט אידן, אויפ'ן פארלאנג פון בי"ד, און סופר האט זיך אנטזאגט ארויסצונעמען זיין קלאגע פון קארט און אנשטאט ארומגעלאפן פון בי"ד צו בי"ד צו זוכן א היתר צו בלייבן און קארט, און ער האט צום סוף געטראפן (ר' יצחק) איצא גליק, וואס רבינו שליט"א האט געהייסן פאר די הנהלת המוסדות אז מען טאר מער נישט נוצן זיין הכשר, האט יודא גאלדבערגער היינט געפיילט א מאשען און קארט אז דער ריכטער זאל צווינגען זוסמאן סופר, "חבר וועד הנהלת המתיבתא", אויפצוהערן מיט זיינע טריקס און זיך תיכף ומיד שטעלן צו דין תורה וואס א איד דארף טוהן (אזוי ווי די הנהלת המוסדות אין בארא פארק האבן געפיילט א יאר צוריק אקעגן די זאליס), די ריכטער האט געהייסן סופר זאל ענטפערן ביז נעקסטע וואך מאנטאג פארוואס ער דרייט זיך ארויס פון גיין צו דין תורה און עס וועט זיין א הירינג נעקסטע וואך פרייטאג. סופר האט די ברירה צו זאגן אז ער גייט צו דין תורה און ער ענדיגט די קארט אדער וועט ער זאגן אזוי ווי ער האט שוין געזאגט פאר'ן ריכטער עטליכע מאל און די לעצטע 2 וואכן, אז איך האלט נישט ביים גיין צו דין תורה און די ריכטער מיט'ן שווארצן כאלאטל זאל פסק'ענען די סכסוך, די ריכטער וועט דערנאך דארפן באשליסן צו דאס געזעץ ערלויבט אים צו צווינגען א דין תורה.
כלל ישראל קוקט ארויס אז אלס חבר הנהלת המתיבתא וואס האט ארויסגעווארפן א קעכער מיט 2 יאר צוריק פאר'ן זיך נישט שטעלן צו דין תורה וועט סוף כל סוף מסכים זיין און זיך שטעלן צו דין תורה אן פארמיידן די גרויסע חילול השם אז א ריכטער דארף מוסר זאגן פאר אידן פאר'ן זיך נישט שטעלן צו דין תורה, אז איר טרעפט אים מעגט איר אים אויך פארהאלטען פארוואס ער דרייט זיך ארויס פון דין תורה.
דאס איז אויסער די שרעקליכע מסירה מיט וואס עס גרעניצט זיך אז א היימישער איד זאל נישט מער און נישט ווייניגער, בעטן א געריכט אריינצושטעלן א נישט-אידישן 'ריסיווער' וואס ווערט קאנטראלירט דורך די געריכט, אויף אזא סענסעוועטיווע אישו וד"ל, וואס מיינט א יעדער וואס 'קלאוזט' מוז האנדלען מיט דעם ריסיווער, וואס ער פארשטייט נישט קיין 'אידיש' און אלעס דארף זיין הונדערט פראצענט וד"ל.
שטעלט אייך פאר ווען מ'זאל שיקן סאשל סערוויס אגענטן צו דינען אלס מקוה אידן אדער אין אנדערע היימישע אנשטאלטן, עס איז נישט משיג צו זיין ווי אזוי א איד וואס פאררופט זיך 'חבר וועד הנהלת המתיבתא' קען פארלאנגען פון די געריכט אזא זאך, ישראל כשהן יורדין יורדין עד לעפר.
***
קאמענטארן גענצליך איבריג, ישחקו הנערים לפנינו, ביידע זענען זיך גוט ווערט דאס געלט, עס איז נאר צום האפן אז אונזער סבלן ר' אהרן וועט ווייטער בעקן זיין בוזעם פריינד וואס פירט אים בחיים חיותו אין גרוב אריין, יאנקי סופר.
עס איז נאר אינטערעסאנט צו באבאכטן ווער עס שטייט צו די האנט פון מוסרים און אידן וואס גייען אין געריכט אנטקעגן אנדערע אידן, און דאסמאל איז דאס נישט קיין צווייטער וואו דער באוואוסטער אונטערנעט מפיץ ר' אהרן.
***
אזוי ווי יודא גאלדבערגער האט פאריגע וואך אינגאנצען ארויסגעצויגען זיין קלאגע פון געריכט, אפילו קעגן די נישט אידן, אויפ'ן פארלאנג פון בי"ד, און סופר האט זיך אנטזאגט ארויסצונעמען זיין קלאגע פון קארט און אנשטאט ארומגעלאפן פון בי"ד צו בי"ד צו זוכן א היתר צו בלייבן און קארט, און ער האט צום סוף געטראפן (ר' יצחק) איצא גליק, וואס רבינו שליט"א האט געהייסן פאר די הנהלת המוסדות אז מען טאר מער נישט נוצן זיין הכשר, האט יודא גאלדבערגער היינט געפיילט א מאשען און קארט אז דער ריכטער זאל צווינגען זוסמאן סופר, "חבר וועד הנהלת המתיבתא", אויפצוהערן מיט זיינע טריקס און זיך תיכף ומיד שטעלן צו דין תורה וואס א איד דארף טוהן (אזוי ווי די הנהלת המוסדות אין בארא פארק האבן געפיילט א יאר צוריק אקעגן די זאליס), די ריכטער האט געהייסן סופר זאל ענטפערן ביז נעקסטע וואך מאנטאג פארוואס ער דרייט זיך ארויס פון גיין צו דין תורה און עס וועט זיין א הירינג נעקסטע וואך פרייטאג. סופר האט די ברירה צו זאגן אז ער גייט צו דין תורה און ער ענדיגט די קארט אדער וועט ער זאגן אזוי ווי ער האט שוין געזאגט פאר'ן ריכטער עטליכע מאל און די לעצטע 2 וואכן, אז איך האלט נישט ביים גיין צו דין תורה און די ריכטער מיט'ן שווארצן כאלאטל זאל פסק'ענען די סכסוך, די ריכטער וועט דערנאך דארפן באשליסן צו דאס געזעץ ערלויבט אים צו צווינגען א דין תורה.
כלל ישראל קוקט ארויס אז אלס חבר הנהלת המתיבתא וואס האט ארויסגעווארפן א קעכער מיט 2 יאר צוריק פאר'ן זיך נישט שטעלן צו דין תורה וועט סוף כל סוף מסכים זיין און זיך שטעלן צו דין תורה אן פארמיידן די גרויסע חילול השם אז א ריכטער דארף מוסר זאגן פאר אידן פאר'ן זיך נישט שטעלן צו דין תורה, אז איר טרעפט אים מעגט איר אים אויך פארהאלטען פארוואס ער דרייט זיך ארויס פון דין תורה.
דאס איז אויסער די שרעקליכע מסירה מיט וואס עס גרעניצט זיך אז א היימישער איד זאל נישט מער און נישט ווייניגער, בעטן א געריכט אריינצושטעלן א נישט-אידישן 'ריסיווער' וואס ווערט קאנטראלירט דורך די געריכט, אויף אזא סענסעוועטיווע אישו וד"ל, וואס מיינט א יעדער וואס 'קלאוזט' מוז האנדלען מיט דעם ריסיווער, וואס ער פארשטייט נישט קיין 'אידיש' און אלעס דארף זיין הונדערט פראצענט וד"ל.
שטעלט אייך פאר ווען מ'זאל שיקן סאשל סערוויס אגענטן צו דינען אלס מקוה אידן אדער אין אנדערע היימישע אנשטאלטן, עס איז נישט משיג צו זיין ווי אזוי א איד וואס פאררופט זיך 'חבר וועד הנהלת המתיבתא' קען פארלאנגען פון די געריכט אזא זאך, ישראל כשהן יורדין יורדין עד לעפר.
***
קאמענטארן גענצליך איבריג, ישחקו הנערים לפנינו, ביידע זענען זיך גוט ווערט דאס געלט, עס איז נאר צום האפן אז אונזער סבלן ר' אהרן וועט ווייטער בעקן זיין בוזעם פריינד וואס פירט אים בחיים חיותו אין גרוב אריין, יאנקי סופר.
עס איז נאר אינטערעסאנט צו באבאכטן ווער עס שטייט צו די האנט פון מוסרים און אידן וואס גייען אין געריכט אנטקעגן אנדערע אידן, און דאסמאל איז דאס נישט קיין צווייטער וואו דער באוואוסטער אונטערנעט מפיץ ר' אהרן.